Shloka 71
नाध्यापयेत् तथोच्छिष्टो नाधीयीत कदाचन । वाते च पूतिगन्धे च मनसापि न चिन्तयेत्,जूठे मुँह न पढ़ाये तथा उच्छिष्ट अवस्थामें स्वयं भी कभी स्वाध्याय न करे। यदि दुर्गन्धयुक्त वायु चले, तब तो मनसे स्वाध्यायका चिन्तन भी नहीं करना चाहिये
na adhyāpayet tathocchiṣṭo nādhīyīta kadācana | vāte ca pūtigandhe ca manasāpi na cintayet ||
ఉచ్ఛిష్టస్థితిలో (జూఠి నోటితో) ఉన్నవాడు వేదపాఠం బోధించకూడదు; స్వాధ్యాయం కూడా ఎప్పుడూ చేయకూడదు. దుర్గంధ గాలి వీచినప్పుడు మనసులోనైనా పఠనం గురించి ఆలోచించకూడదు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Sacred teaching and self-recitation should be done only in a clean, respectful state: one should not teach or recite while ucchiṣṭa (with food-remnants/impurity), and should avoid even mental recitation in an environment made impure by foul odor.
In the Anuśāsana Parva’s instruction on dharma and proper conduct, Bhīṣma lays down practical rules of ācāra for study/teaching—specifying when recitation is prohibited due to personal impurity (ucchiṣṭa) or an unsuitable environment (malodorous wind).