Shloka 13
Āpava
Vasiṣṭha) and the Vasus: the Kāmadhenu Theft and the Curse (Śaṃtanu–Gaṅgā Saṃvāda
नाब्राह्मण: कृपणो जातु जीवेद् याच्ञापि स्याद् ब्राह्मणी वीरपत्नी । सो<हं नैवाकृतपूर्व चरेय॑ विधित्समान: किमु तत्र साधु,जो ब्राह्मण नहीं है, उसे दीन याचक बनकर कभी जीवन नहीं बिताना चाहिये। याचना तो विद्यासे दिग्विजय करनेवाले विद्वान ब्राह्मणकी पत्नी है अर्थात ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणको ही याचना करनेका अधिकार है। मुझे उत्तम सत्कर्म करनेकी इच्छा है; अतः ऐसा कोई कार्य कैसे कर सकता हूँ, जो पहले कभी नहीं किया हो
nābrāhmaṇaḥ kṛpaṇo jātu jīved yācñāpi syād brāhmaṇī vīrapatnī | so 'haṃ naivākṛtapūrvaṃ careyaṃ vidhitsamānaḥ kim u tatra sādhu ||
అష్టకుడు అన్నాడు—బ్రాహ్మణుడు కానివాడు ఎప్పటికీ దీన భిక్షుకుడిగా జీవించకూడదు. భిక్షావృత్తి బ్రాహ్మణగృహానికే—వీరుడైన, విద్యావంతుడైన బ్రాహ్మణుని భార్యకు కూడా—సంబంధించిన ధర్మాచారం; ఎందుకంటే బ్రహ్మజ్ఞానికే ఆ నియమానికి అర్హత. నేను శ్రేయస్కరమైన ధర్మకర్మను చేయదలచుకున్నాను; మరి నేను ఎప్పుడూ ఆచరించని పనిని ఎలా చేయగలను?
अष्टक उवाच
Educational Q&A
The verse stresses propriety of conduct (dharma) according to one’s station and training: adopting begging as a livelihood is portrayed as a regulated discipline associated with brāhmaṇas, not a desperate habit for others. Aṣṭaka emphasizes integrity—seeking ‘sādhu’ (the right/good) and refusing to take up an unpracticed, unsuitable means of living.
Aṣṭaka is reflecting on what course of action is appropriate for him. He rejects the idea of living by begging, arguing that such a practice is traditionally tied to brāhmaṇa life and discipline, and he insists on choosing a path consistent with righteous intention and his own established conduct.