Shloka 16
Ādi Parva, Adhyāya 90 — Pūror Vaṃśa, Kuru-Pravara, and the Janamejaya Line
Genealogical Recitation
Devanagari script
ततः पुरी पुरुहृतस्य रम्यां सहस्रद्वारां शतयोजनायताम् । अध्यावसं वर्षसहसतमात्र ततो लोकं परमस्म्यभ्युपेत:,वहाँ सौ योजन विस्तृत और एक हजार दरवाजोंसे युक्त इन्द्रकी रमणीय पुरी प्राप्त हुई। उसमें मैंने केवल एक हजार वर्षोतक निवास किया और उसके बाद उससे भी ऊँचे लोकमें गया
Translation
ఆ తరువాత పురుహూతుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క రమణీయ పురిని పొందాను—అది వంద యోజనాల విస్తీర్ణముతో, వెయ్యి ద్వారాలతో కూడినది. అక్కడ నేను కేవలం వెయ్యేళ్లు నివసించాను; ఆపై దానికన్నా ఉన్నత లోకాన్ని చేరాను.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
पुरीम्city
पुरीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरी
FormFeminine, Accusative, Singular
पुरुहृतस्यof Puruhuta (Indra)
पुरुहृतस्य:
TypeNoun
Rootपुरुहृत
FormMasculine, Genitive, Singular
रम्याम्beautiful, delightful
रम्याम्:
TypeAdjective
Rootरम्य
FormFeminine, Accusative, Singular
सहस्रद्वाराम्having a thousand gates
सहस्रद्वाराम्:
TypeAdjective
Rootसहस्रद्वार
FormFeminine, Accusative, Singular
शतयोजनायताम्extending for a hundred yojanas
शतयोजनायताम्:
TypeAdjective
Rootशतयोजनायत
FormFeminine, Accusative, Singular
अध्यावसम्I dwelt, resided
अध्यावसम्:
TypeVerb
Rootअधि-√वस्
FormImperfect (Laṅ), 1st, Singular, Parasmaipada
वर्षसहस्रमात्रम्only a thousand years (as measure of time)
वर्षसहस्रमात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवर्षसहस्रमात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
लोकम्world, realm
लोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Accusative, Singular
परम्higher, superior
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Accusative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent (Laṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
अभ्युपेतःhaving reached, having gone to
अभ्युपेतः:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-उप-√इ (उपेत)
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
Speaker
अष्टक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes