Shloka 24
आदि पर्व — अध्याय ८३: ययाति-इन्द्र-संवादः तथा अष्टक-प्रश्नः
Yayāti–Indra Dialogue and Aṣṭaka’s Inquiry
सहसोत्पतितां श्यामां दृष्टवा तां साश्रुलोचनाम् | तूर्ण सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस्तदा,ऐसा कहकर तरुणी देवयानी आँखोंमें आँसू भरकर सहसा उठी और तुरंत ही शुक्राचार्यजीके पास जानेके लिये वहाँसे चल दी। यह देख उस समय राजा ययाति व्यथित हो गये
sahasotpatitāṃ śyāmāṃ dṛṣṭvā tāṃ sāśrulocanām | tūrṇaṃ sakāśaṃ kāvyasya prasthitāṃ vyathitas tadā ||
వైశంపాయనుడు చెప్పెను— అలా చెప్పి శ్యామవర్ణ యువతి దేవయాని కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో అకస్మాత్తుగా లేచి, వెంటనే కావ్యుడు (శుక్రాచార్యుడు) వద్దకు వెళ్లేందుకు వేగంగా బయలుదేరింది. ఆమెను అలా వెళ్లిపోతూ చూసి రాజు యయాతి ఆ సమయంలో తీవ్రంగా వ్యథ చెందాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of speech and conduct: when someone is hurt and withdraws in tears, the resulting rupture in trust can immediately distress even a king. It implies that dharma in relationships requires restraint, sensitivity, and timely repair of harm.
Devayānī, tearful, suddenly rises and quickly leaves to go to her father/guardian Kāvya (Śukrācārya). Observing her abrupt departure, King Yayāti becomes troubled, sensing the seriousness of the situation and its potential consequences.