Shloka 22
ययातेर्वानप्रस्थतपःस्वर्गारोहणम् | Yayāti’s Vānaprastha Austerities and Ascent to Heaven
Devanagari script
कथं नु मे मनस्विन्या: पाणिमन्य: पुमान् स्पृशेत् गृहीतमृषिपुत्रेण स्वयं वाप्यूषिणा त्वया,मैं मनको वशमें रखनेवाली स्त्री हूँ। आप-जैसे राजर्षिकुमार अथवा राजर्षिद्वारा पकड़े गये मेरे हाथका स्पर्श अब दूसरा पुरुष कैसे कर सकता है
Transliteration
kathaṁ nu me manasvinyāḥ pāṇim anyaḥ pumān spṛśet | gṛhītam ṛṣiputreṇa svayaṁ vāpy ūṣiṇā tvayā ||
Translation
నేను మనస్సును నియంత్రించుకున్న స్త్రీని. మీ వంటి రాజర్షికుమారుడు—స్వయంగా రాజర్షి—నా చేయి స్వయంగా పట్టుకున్న తరువాత, మరొక పురుషుడు దానిని ఎలా స్పర్శించగలడు?
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नुindeed/then (emphasis)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
मनस्विन्याःof (me) the self-possessed woman
मनस्विन्याः:
TypeNoun/Adjective
Rootमनस्विनी
FormFeminine, Genitive, Singular
पाणिम्hand
पाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्यःanother (man)
अन्यः:
Karta
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुमान्man
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्पृशेत्could/should touch
स्पृशेत्:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
गृहीतम्taken/held
गृहीतम्:
TypeParticiple
Rootग्रह्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Accusative, Singular
ऋषिपुत्रेणby the sage’s son
ऋषिपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootऋषिपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
स्वयम्personally/oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
ऊषिणाby you, the ardent/passionate one
ऊषिणा:
Karana
TypeAdjective (used substantively)
Rootऊषिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
Vaiśampāyana (narrator/speaker tag)Ṛ
ṛṣiputra (son of a sage)P
pāṇi (the hand, symbol of marriage)Sandhi Notes