Shloka 16
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
कारूषमथ शर्यातिं तथा चैवाष्टमीमिलाम् | पृषथ्र॑ नवम॑ प्राहु: क्षत्रधर्मपरायणम्,धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेडनघ । वैशम्पायनजी कहते हैं--निष्पाप जनमेजय! अब मैं दक्ष प्रजापति, वैवस्वत मनु, भरत, कुरु, पूर, अजमीढ, यादव, कौरव तथा भरतवंशियोंकी कुल-परम्पराका तुमसे वर्णन करूँगा। उनका कुल परम पवित्र, महान् मंगलकारी तथा धन, यश और आयुकी प्राप्ति करानेवाला है उनमेंसे ब्राह्मणजातीय मानवोंने छहों अंगोंसहित वेदोंको धारण किया। वेन, धृष्णु, नरिष्यन्त, नाभाग, इक्ष्वाकु, कारूष, शर्याति, आठवीं इला, नवें क्षत्रिय-धर्मपरायण पृषपध्र तथा दसवें नाभागारिष्ट--इन दसोंको मनुपुत्र कहा जाता है। मनुके इस पृथ्वीपर पचास पुत्र और हुए
kārūṣam atha śaryātiṁ tathā caivāṣṭamīm ilām | pṛṣadhraṁ navamaṁ prāhuḥ kṣatradharmaparāyaṇam ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—కారూషుడు, శర్యాతి అని కూడా చెబుతారు; అలాగే ఎనిమిదవదిగా ఇలాను; మరియు పృషధ్రుడిని తొమ్మిదవడిగా—క్షత్రియధర్మంలో అచంచలంగా పరాయణుడని ప్రకటిస్తారు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical ideal of kṣatra-dharma: a ruler/warrior is praised for steadfast commitment to duty—protecting order and upholding justice—within the broader framework of sacred genealogy.
Vaiśampāyana continues a genealogical enumeration, naming Manu’s descendants and marking their ordinal positions; here he lists Kārūṣa, Śaryāti, Ilā (as eighth), and Pṛṣadhra (as ninth), describing Pṛṣadhra as devoted to kṣatriya duty.