Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

अग्निशाप-प्रसंगः

Agni’s Curse and the Restoration of Ritual Order

तथा त्वदर्चिनिर्दिग्धं सर्व शुचि भविष्यति । त्वमग्ने परमं तेज: स्वप्रभावाद्‌ विनिर्गतम्‌,“इसके सिवा जो तुम्हारी क्रव्याद मूर्ति है (कच्चा मांस या मुर्दा जलानेवाली जो चिताकी आग है) वही सब कुछ भक्षण करेगी। जैसे सूर्यकी किरणोंसे स्पर्श होनेपर सब वस्तुएँ शुद्ध मानी जाती हैं, उसी प्रकार तुम्हारी ज्वालाओंसे दग्ध होनेपर सब कुछ शुद्ध हो जायगा। अग्निदेव! तुम अपने प्रभावसे ही प्रकट हुए उत्कृष्ट तेज हो; अतः विभो! अपने तेजसे ही महर्षिके उस शापको सत्य कर दिखाओ और अपने मुखमें आहुतिके रूपमें पड़े हुए देवताओंके तथा अपने भागको भी ग्रहण करो”

tathā tvad-arcir-nirdigdhaṃ sarvaṃ śuci bhaviṣyati | tvam agne paramaṃ tejaḥ sva-prabhāvād vinirgatam ||

శౌనకుడు అన్నాడు—“అలాగే నీ జ్వాలలతో దగ్ధమైనదంతా పూర్తిగా పవిత్రమవుతుంది. ఓ అగ్నిదేవా! నీవు స్వప్రభావంతోనే వ్యక్తమైన పరమ తేజస్సు. కాబట్టి ఓ విభో, నీ తేజస్సుతోనే మహర్షి శాపాన్ని సత్యం చేయి; ఆహుతిరూపంగా నీ ముఖంలో పడిన దేవతల భాగాన్నీ, నీకు చెందవలసిన భాగాన్నీ స్వీకరించు.”

तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वत्of you/your
त्वत्:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
अर्चिby (your) flame/ray
अर्चि:
Karana
TypeNoun
Rootअर्चिस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
निर्दिग्धम्burnt, scorched
निर्दिग्धम्:
TypeAdjective
Rootनिर्दिग्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective/Pronoun
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
शुचिpure
शुचि:
Karta
TypeAdjective
Rootशुचि
FormNeuter, Nominative, Singular
भविष्यतिwill become
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अग्नेO Agni (Fire)
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Vocative, Singular
परमम्supreme, highest
परमम्:
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Nominative, Singular
तेजःsplendour, brilliance
तेजः:
Karta
TypeNoun
Rootतेजस्
FormNeuter, Nominative, Singular
स्वप्रभावात्from (your) own power
स्वप्रभावात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्व-प्रभाव
FormMasculine, Ablative, Singular
विनिर्गतम्come forth, emerged
विनिर्गतम्:
TypeAdjective
Rootवि-निर्-गम्
FormNeuter, Nominative, Singular

शौनक उवाच

Ś
Śaunaka
A
Agni

Educational Q&A

Fire (Agni) is presented as a purifier and as the ritual ‘mouth’ that receives offerings; the verse also underscores that divine power and the force of a sage’s curse operate within a moral-ritual order (dharma), where allotted shares and vows/words must be fulfilled.

Śaunaka addresses Agni, praising his self-manifest radiance and urging him to accomplish the fulfillment of a sage’s curse and to accept oblations properly—taking in what has fallen into his mouth as offering and reclaiming his rightful sacrificial portion.