Shloka 7
Śakuntalā’s Satya-Discourse and the Recognition of Bharata (शकुन्तला–सत्योपदेशः; भरतप्रतिग्रहः)
नानायुधधरैश्वापि नानावेषधरैस्तथा । ह्षितस्वनमिश्रैश्न क्षेगेडितास्फोटितस्वनै:,महाराज दुष्यन्तके यात्रा करते समय योद्धाओंके सिंहनाद, शंख और नगाड़ोंकी आवाज, रथके पहियोंकी घरघराहट, बड़े-बड़े गजराजोंकी चिग्घाड़, घोड़ोंकी हिनहिनाहट, नाना प्रकारके आयुध तथा भाँति-भाँतिके वेष धारण करनेवाले योद्धाओंद्वारा की हुई गर्जना और ताल ठोंकनेकी आवाजोंसे चारों ओर भारी कोलाहल मच गया था। महलके श्रेष्ठ शिखरपर बैठी हुई स्त्रियाँ उत्तम राजोचित शोभासे सम्पन्न शूरवीर दुष्यन्तको देख रही थीं। वे अपने यशको बढ़ानेवाले, इन्द्रके समान पराक्रमी और शत्रुओंका नाश करनेवाले थे। शत्रुरूपी मतवाले हाथीको रोकनेके लिये उनमें सिंहके समान शक्ति थी
vaiśampāyana uvāca |
nānāyudhadharair vāpi nānāveṣadharais tathā |
hṛṣitasvanamiśraiś ca khegeḍitāsphoṭitasvanaiḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—నానావిధ ఆయుధాలు ధరించినవారు, నానావేషాలు ధరించినవారు, హర్షమిశ్రిత నినాదాలు, క్రీడాభరిత కేకలు, చప్పట్లు మరియు భుజస్ఫోటన ధ్వనులతో—అన్నివైపులా మహా కోలాహలం ఏర్పడెను।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how royal power is publicly enacted: disciplined warriors, varied arms and attire, and controlled tumult create a spectacle that consolidates a king’s authority and reputation. Ethically, it points to the social function of kṣatriya display—strength and order presented as protection and legitimacy, not mere noise.
As the expedition/army moves, the warriors—armed in many ways and dressed in varied guises—raise a loud, mixed clamor of excited shouts and snapping/clapping sounds. The narration sets the atmosphere of a grand martial departure and the public visibility of royal might.