Previous Verse
Next Verse

Shloka 70

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

धन्विनां नृपशार्दूल यः सर्वस्त्रिविदुत्तम: । महाकीर्तिमिहातेजा: स जज्ञे मनुजेश्वर,नृपश्रेष्ठ राजा जनमेजय! आचार्य द्रोण समस्त धनुर्धर वीरोंमें उत्तम और सम्पूर्ण अस्त्रोंके ज्ञाता थे। उनकी कीर्ति बहुत दूरतक फैली हुई थी। वे महान्‌ तेजस्वी थे

vaiśampāyana uvāca |

dhanvināṁ nṛpaśārdūla yaḥ sarvāstravid uttamaḥ |

mahākīrtir ihātejāḥ sa jajñe manujeśvara nṛpaśreṣṭha rājā janamejaya ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ నృపశార్దూలా, ఓ మనుజేశ్వరా, ఓ నృపశ్రేష్ఠ జనమేజయ! ధనుర్ధరులలో అగ్రగణ్యుడై, సమస్తాస్త్రవిద్యలో ఉత్తమజ్ఞానియై, మహాకీర్తి మహాతేజస్సులతో ద్రోణాచార్యుడు జన్మించాడు; అతని ఖ్యాతి దూరదూరాల వరకు వ్యాపించింది.

धन्विनाम्of archers
धन्विनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधन्विन्
FormMasculine, Genitive, Plural
नृपशार्दूलO tiger among kings
नृपशार्दूल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृपशार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वःall / entirely
सर्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्त्रविद्knower of weapons
अस्त्रविद्:
Karta
TypeNoun
Rootअस्त्रविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमःexcellent, best
उत्तमः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
महाकीर्तिःof great fame
महाकीर्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाकीर्ति
FormMasculine, Nominative, Singular
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
अतेजाःnot brilliant (textual reading; likely intended: महातेजाः = very brilliant)
अतेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअतेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
जज्ञेwas born / came into being
जज्ञे:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
मनुजेश्वरO lord of men
मनुजेश्वर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुजेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya

Educational Q&A

The verse elevates mastery of knowledge (astra-vidyā) and disciplined brilliance (tejas) as forces that shape history; it also hints that exceptional skill and fame carry ethical weight, because such power will influence rulers and the fate of many.

Vaiśampāyana addresses King Janamejaya and announces the birth of a supremely accomplished figure—foremost among archers and expert in all weapons—whose great fame and radiance foreshadow his major role in the epic’s unfolding events.