Previous Verse
Next Verse

Shloka 55

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

बृहन्नामाष्टमस्तेषां कालेयानां नराधिप । बभूव राजा धर्मात्मा सर्वभूतहिते रत:,राजन! कालेयोंमें जो आठवाँ था, वह बृहत्‌ नामसे प्रसिद्ध सर्वभूतहितकारी धर्मात्मा राजा हुआ

vaiśampāyana uvāca | bṛhannāmāṣṭamas teṣāṃ kāleyānāṃ narādhipa | babhūva rājā dharmātmā sarvabhūtahite rataḥ ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ నరాధిపా! ఆ కాలేయులలో ఎనిమిదవవాడు ‘బృహత్’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు. అతడు ధర్మాత్ముడైన రాజుగా నిలిచి, సమస్త ప్రాణుల హితంలో నిత్యము రతుడై ఉండెను.

बृहन्नामone named Bṛhat (Bṛhannāma)
बृहन्नाम:
Karta
TypeNoun
Rootबृहन्-नामन्
FormMasculine, Nominative, Singular
अष्टमःthe eighth
अष्टमः:
Karta
TypeAdjective
Rootअष्टम
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
कालेयानाम्of the Kāleyas
कालेयानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकालेय
FormMasculine, Genitive, Plural
नराधिपO lord of men (king)
नराधिप:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
बभूवbecame / was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतहितेin the welfare of all beings
सर्वभूतहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूतहित
FormNeuter, Locative, Singular
रतःdevoted / engaged
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bṛhat
K
Kāleyas

Educational Q&A

The verse presents an ideal of kingship: a ruler is praised not merely for power or lineage, but for being dharmātmā—guided by dharma—and for active commitment to sarvabhūta-hita, the welfare of all beings.

Vaiśampāyana continues a genealogical/narrative listing concerning the Kāleyas, identifying the eighth as Bṛhat and characterizing his reign as righteous and beneficial to all creatures.