Shloka 40
Aṃśāvataraṇa-kathana (Catalog of Divine/Asuric Portions in Human Births) — Chapter 61
षट्सूर्येवाभवत् पृथ्वी पाण्डवै: सत्यविक्रमै: । ततो निमित्ते कम्मिंश्षिद् धर्मराजो युधिष्ठिर:,इस तरह सब पाण्डवोंने समूची पृथ्वीको अपने वशमें कर लिया। वे पाँचों भाई सूर्यके समान तेजस्वी थे और आकाशकमें नित्य उदित होनेवाले सूर्य तो प्रकाशित थे ही; इस तरह सत्यपराक्रमी पाण्डवोंके होनेसे यह पृथ्वी मानो छः सूर्योसे प्रकाशित होनेवाली बन गयी। तदनन्तर कोई निमित्त बन जानेके कारण सत्यपराक्रमी तेजस्वी धर्मराज युधिष्ठिरने अपने प्राणोंसे भी अत्यन्त प्रिय, स्थिर-बुद्धि तथा सदगुणयुक्त भाई नरश्रेष्ठ सव्यसाची अर्जुनको वनमें भेज दिया। अर्जुन अपने धैर्य, सत्य, धर्म और विजयशीलताके कारण भाइयोंको अधिक प्रिय थे। उन्होंने अपने बड़े भाईकी आज्ञाका कभी उल्लंघन नहीं किया था। वे पूरे बारह वर्ष और एक मासतक वनमें रहे
ṣaṭsūryevābhavat pṛthvī pāṇḍavaiḥ satyavikramaiḥ | tato nimitte kammiṃśṣid dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—సత్యపరాక్రములైన పాండవుల వలన భూమి ఆరు సూర్యుల వెలుగుతో ప్రకాశించినట్లైంది. ఆపై ఏదో ఒక నిమిత్తం కలుగగా, ధర్మంలో స్థిరుడైన ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు తన ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైన, స్థిరబుద్ధి గుణసంపన్నుడైన నరశ్రేష్ఠుడు సవ్యసాచి అర్జునుని వనానికి పంపెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links political power to ethical legitimacy: when rulers act with satya (truth) and vikrama (disciplined valor), their presence benefits the whole world like light. Yet dharma can require difficult decisions—acting from principle rather than personal attachment.
Vaiśampāyana describes the Pāṇḍavas’ radiant dominance—so splendid that the earth seems to have six suns. Immediately after, the narrative turns to a consequential decision by Yudhiṣṭhira, prompted by some ‘nimitta’ (occasion/omen), leading to Arjuna being sent to the forest (as elaborated in the surrounding prose).