Shloka 5
भूमिभार-निवारणप्रसङ्गः (Bhūmibhāra-nivāraṇa-prasaṅgaḥ) — The Motif of Relieving Earth’s Burden
सौतिरु्वाच तमिन्द्रहस्ताद वित्रस्तं विसंज्ञं पन्नगोत्तमम् । आस्तीकस्तिष्ठ तिछेति वाचस्तिस्रो5 भ्युदैरयत्,उग्रश्रवाजीने कहा--शौनक! इन्द्रके हाथसे छूटनेपर नागप्रवर तक्षक भयसे थर्रा उठा। उसकी चेतना लुप्त हो गयी। उस समय आस्तीकने उसे लक्ष्य करके तीन बार इस प्रकार कहा--*ठहर जा, ठहर जा, ठहर जा”
śaunaka uvāca — sūtīr uvāca: tam indrahastād vitrastaṁ visaṁjñaṁ pannagottamam | āstīkas tiṣṭha tiṣṭheti vācas tisro ’bhyudairayat ||
సూతుడు పలికెను—ఇంద్రుని చేతి నుండి జారిపడగానే నాగశ్రేష్ఠుడు తక్షకుడు భయంతో వణికిపోయి స్పృహతప్పి పడిపోయెను. అప్పుడు ఆస్తీకుడు అతనిని లక్ష్యముగా చేసుకొని మూడుసార్లు ఇలా పలికెను—“ఆగు, ఆగు, ఆగు।”
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral potency of timely, purposeful speech: a righteous intervention can restrain violence and redirect events, even when fear and momentum are at their peak.
Takṣaka, the chief serpent, slips from Indra’s grasp and becomes terrified and senseless; Āstīka then addresses him directly, repeating “tiṣṭha” three times to stop and restrain him at that decisive moment.