Shloka 6
Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)
उच्चै:श्रवा: सो5श्वराजो यन्मिथ्या न कृतो मम । विनतार्थाय पणिते दासी भावाय पुत्रका:,(अश्वोंका राजा जो उच्चै:श्रवा है, उसके रंगको लेकर विनताके साथ कढद्रूने बाजी लगायी थी। उसमें यह शर्त थी--“जो हारे वह जीतनेवालीकी दासी बने।” कद्रू उच्चै:श्रवाकी पूँछ काली बता चुकी थी। अतः उसने अपने पुत्रोंसे कहा--“तुमलोग छलपूर्वक उस घोड़ेकी पूँछ काले रंगकी कर दो।' सर्प इससे सहमत न हुए। तब उन्होंने सर्पोको शाप देते हुए कहा --) पुत्रों! तुमलोगोंने मेरे कहनेसे अश्वराज उच्चै:श्रवाकी पूँछका रंग न बदलकर विनताके साथ जो मेरी दासी होनेकी शर्त थी, उसमें--उस घोड़ेके सम्बन्धमें विनताके कथनको मिथ्या नहीं कर दिखाया, इसलिये जनमेजयके यज्ञमें तुमलोगोंको आग जलाकर भस्म कर देगी और तुम सभी मरकर प्रेतलोकको चले जाओगे”
Āstīka uvāca | uccaiḥśravāḥ so 'śvarājo yan mithyā na kṛto mama | vinatārthāya paṇite dāsī-bhāvāya putrakāḥ ||
అశ్వరాజు ఉచ్చైశ్రవా విషయమై వినతతో పందెం కుదిరింది; ఓడినవాడు గెలిచినవాడికి దాసిగా ఉండాలి అన్నది షరతు. కుమారులారా! నా ఆజ్ఞ ఉన్నప్పటికీ మీరు మోసంతో ఆ గుర్రపు తోక రంగును మార్చి వినత మాటను అబద్ధం చేయలేదు; అందుచేత జనమేజయ యజ్ఞంలో అగ్ని మిమ్మల్ని దహించి భస్మం చేస్తుంది—మీరు అందరూ మరణించి ప్రేతలోకానికి వెళ్తారు.
आस्तीक उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the moral tension between truth and deceit: refusing to commit fraud may be ethically sound, yet within the narrative it triggers a curse and sets in motion karmic consequences culminating in Janamejaya’s snake-sacrifice. It underscores how rash vows and manipulative wagers can generate long chains of suffering.
Āstīka recounts the episode where a wager about Uccaiḥśravā’s tail leads to a demand for deception. The serpent-sons do not comply with altering the horse’s tail to make Vinatā lose, and as a result they are cursed—foretelling their destruction in King Janamejaya’s sacrificial rite.