Shloka 16
भृगुवंश-प्रस्तावना तथा पुलोमा–अग्नि-संवादः
Bhrigu Lineage Preface and the Pulomā–Agni Dialogue
Devanagari script
त॑ प्रविश्याश्रमं दृष्टवा भुगोर्भार्यामनिन्दिताम् हृच्छयेन समाविष्टो विचेता: समपद्यत,आश्रममें प्रवेश करते ही उसकी दृष्टि महर्षि भूगुकी पतितव्रता पत्नीपर पड़ी और वह कामदेवके वशीभूत हो अपनी सुध-बुध खो बैठा
Transliteration
taṁ praviśyāśramaṁ dṛṣṭvā bhṛgor bhāryām aninditām | hṛcchayena samāviṣṭo vicetāḥ samapadyata ||
Translation
ఆశ్రమంలో ప్రవేశించి భృగువు యొక్క నిందలేని భార్యను చూచిన వెంటనే, హృదయాన్ని పట్టిన కామావేశానికి లోనై అతడు వివేకం కోల్పోయెను.
Word by Word
तत्that (her/that place)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
भृगोःof Bhṛgu
भृगोः:
Sambandha
TypeNoun (proper)
Rootभृगु
FormMasculine, Genitive, Singular
भार्याम्wife
भार्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Accusative, Singular
अनिन्दिताम्blameless, irreproachable
अनिन्दिताम्:
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
FormFeminine, Accusative, Singular
हृच्छयेनby desire of the heart (lust)
हृच्छयेन:
Karana
TypeNoun
Rootहृच्छय
FormMasculine, Instrumental, Singular
समाविष्टःentered/possessed (by)
समाविष्टः:
TypeVerb
Rootसम्-आ-विश्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
विचेताःone bereft of sense, unconscious-minded
विचेताः:
Karta
TypeAdjective (used substantively)
Rootविचेतस्
FormMasculine, Nominative, Singular
समपद्यतbecame, fell into (a state)
समपद्यत:
TypeVerb
Rootसम्-आपद्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
शौनक उवाच
Characters & Entities
श
शौनक (Śaunaka)भ
भृगु (Bhṛgu)भ
भृगुपत्नी (Bhṛgu’s wife)आ
आश्रम (hermitage)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes