Shloka 12
Jaratkāru’s Marital Compact and Departure (जरत्कारु–जरत्कारुणी संवादः)
Devanagari script
द्विजेन्द्र यद् विषं हनया मम वा मद्विधस्य वा । कं त्वमर्थमभिप्रेप्सुर्यासि तत्र तपोधन,“तपस्याके धनी द्विजेन्द्र! जब तुम मेरे या मेरे-जैसे दूसरे सर्पके विषको अपनी विद्याके बलसे नष्ट कर सकते हो तो बताओ, तुम कौन-सा प्रयोजन सिद्ध करनेकी इच्छासे वहाँ जा रहे हो
Translation
తపోధన ద్విజేంద్రా! నీవు నా విషమో, నాతో సమానమైన ఇతర సర్పాల విషమో నీ విద్యాబలంతో నశింపజేయగలవు కదా; అయితే చెప్పు—ఏ ప్రయోజనసిద్ధి కోరి నీవు అక్కడికి వెళ్తున్నావు?
Word by Word
द्विजेन्द्रO best of twice-born (brahmin)
द्विजेन्द्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्विजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
विषम्poison
विषम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष
FormNeuter, Accusative, Singular
हन्याःyou could destroy
हन्याः:
Karta
TypeVerb
Rootहन्
FormOptative (Vidhi-lin), 2nd, Singular, Parasmaipada
ममof me / my
मम:
Sambandha
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
मद्विधस्यof one like me
मद्विधस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमद्विध
FormMasculine, Genitive, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
कम्what (which)
कम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अर्थम्purpose
अर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अभिप्रेप्सुःdesiring to obtain
अभिप्रेप्सुः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभि-प्र-ईप्सु
FormMasculine, Nominative, Singular
यासिyou go
यासि:
TypeVerb
Rootया
FormPresent (Lat), 2nd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तपोधनO ascetic rich in austerity
तपोधन:
Sampradana
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
काश्यप उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes