Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Jaradkāru Encounters the Pitṛs

Jaratkāru-Pitṛdarśana

सप्तरात्रादितो नेता यमस्य सदन प्रति । द्विजानामवमन्तारं कुरूणामयशस्करम्‌,शृंगी बोला--जिस पापात्मा नरेशने वैसे धर्म-संकटमें पड़े हुए मेरे बूढ़े पिताके कंधेपर मरा साँप रख दिया है, ब्राह्मगोंका अपमान करनेवाले उस कुरुकुलकलंक पापी परीक्षित्‌को आजसे सात रातके बाद प्रचण्ड तेजस्वी पन्नगोत्तम तक्षक नामक विषैला नाग अत्यन्त कोपमें भरकर मेरे वाक्यबलसे प्रेरित हो यमलोक पहुँचा देगा

sapta-rātrād ito netā yamasya sadanaṃ prati | dvijānām avamantāraṃ kurūṇām ayaśaḥ-karam ||

నేటి నుండి ఏడు రాత్రుల తరువాత అతడు యమసదనమునకు నడిపింపబడును—ద్విజులను అవమానించినవాడు, కురువంశానికి అపకీర్తి తెచ్చినవాడు।

सप्तseven
सप्त:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसप्त
Form—, —, —
रात्रात्after (the) night(s)
रात्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootरात्रि
FormFeminine, Ablative, Singular
इतःfrom now; hence
इतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइतः
नेताthe leader / one who will lead
नेता:
Karta
TypeNoun
Rootनेतृ
FormMasculine, Nominative, Singular
यमस्यof Yama
यमस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Genitive, Singular
सदनम्abode; dwelling
सदनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसदन
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिtowards; to
प्रति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रति
द्विजानाम्of the twice-born (Brahmins)
द्विजानाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootद्विज
FormMasculine, Genitive, Plural
अवमन्तारम्insulter; one who disrespects
अवमन्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootअवमन्तृ
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
अयशस्करम्bringing disgrace
अयशस्करम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअयशस्-कर
FormMasculine, Accusative, Singular

कृश उवाच

K
Kṛśa
Y
Yama
D
Dvijas (Brahmins)
K
Kurus

Educational Q&A

Contempt for the dvijas (especially Brahmins) and adharma in royal conduct are portrayed as grave ethical failures that bring both personal ruin and public disgrace; wrongdoing ripens into consequence, here framed as being led to Yama’s realm.

A speaker named Kṛśa pronounces a doom: within seven nights, the offender—described as a Brahmin-insulter and a disgrace to the Kuru line—will be taken to Yama’s abode, i.e., will meet death and judgment.