Shloka 9
आदि पर्व, अध्याय ३८ — शमीक-उपदेशः, शाप-संदेशः, तक्षक-प्रसङ्गः (Śamīka’s counsel, the curse-message, and Takṣaka’s approach)
Devanagari script
ब्रह्मोवाच बहव: पन्नगास्ती क्ष्णा घोररूपा विषोल्बणा: । प्रजानां हितकामो5हं न च वारितवांस्तदा,ब्रह्माजीने कहा--इन दिनों भयानक रूप और प्रचण्ड विषवाले क्रूर सर्प बहुत हो गये हैं (जो प्रजाको कष्ट दे रहे हैं)। मैंने प्रजाजनोंके हितकी इच्छासे ही उस समय कद्रूको मना नहीं किया
Translation
బ్రహ్ముడు పలికెను—ఈ కాలంలో భయంకర రూపముతో, ఉగ్ర విషముతో కూడిన క్రూర సర్పాలు అనేకం పెరిగిపోయాయి; అవి ప్రజలకు బాధ కలిగిస్తున్నాయి. ప్రజల హితాన్ని కోరినందువల్లనే నేను ఆ సమయంలో కద్రూను నిరోధించలేదు.
Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
बहवःmany
बहवः:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
पन्नगाःserpents
पन्नगाः:
Karta
TypeNoun
Rootपन्नग
FormMasculine, Nominative, Plural
तीक्ष्णाःsharp/fierce
तीक्ष्णाः:
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
घोररूपाःof dreadful form
घोररूपाः:
TypeAdjective
Rootघोररूप
FormMasculine, Nominative, Plural
विषोल्बणाःmighty/violent with poison
विषोल्बणाः:
TypeAdjective
Rootविषोल्बण
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रजानाम्of the creatures/subjects
प्रजानाम्:
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Genitive, Plural
हितकामःdesiring the welfare
हितकामः:
TypeAdjective
Rootहितकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
वारितवान्having restrained/forbidden
वारितवान्:
TypeVerb
Rootवारितवत्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्तवतुँ (past active participle), Active
तदाthen/at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
Speaker
शेष उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes