Shloka 11

Ādi-parva Adhyāya 33: Vāsuki’s Council on Averting the Sarpa-satra

Devanagari script

अपीत्वैवामृतं पक्षी परिगृह्माशु निःसृतः । आगच्छदपरिश्रान्त आवार्यार्कप्रभां ततः,उन्होंने स्वयं अमृतको नहीं पीया, केवल उसे लेकर शीघ्रतापूर्वक वहाँसे निकल गये और सूर्यकी प्रभाका तिरस्कार करते हुए बिना थकावटके चले आये

Transliteration

apītvāivāmṛtaṃ pakṣī parigṛhya āśu niḥsṛtaḥ | āgacchad apariśrānta āvāryārkaprabhāṃ tataḥ ||

Translation

ఆ పక్షి అమృతాన్ని త్రాగలేదు; దానిని మాత్రమే పట్టుకొని వెంటనే అక్కడి నుంచి బయలుదేరాడు. ఆపై అతడు అలసట లేకుండా, సూర్యప్రభను కూడా మసకబార్చినట్లుగా, అచంచల సంకల్పంతో ముందుకు సాగాడు.

Word by Word

• अपित्वा: not having drunk
• Type: Verb
• Root: पा (पिबति)
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि

• एव: only/just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• अमृतम्: nectar of immortality
• अमृतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमृत
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• पक्षी: the bird (Garuda)
• पक्षी: Karta
• Type: Noun
• Root: पक्षिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• परिगृह्य: having taken/held (it) firmly
• Type: Verb
• Root: ग्रह्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), परि-, कर्तरि

• आशु: quickly
• Type: Indeclinable
• Root: आशु

• निःसृतः: went out/escaped
• Type: Verb
• Root: सृ (सरति)
• Form: क्त (past passive participle used actively), निस्-, Masculine, Nominative, Singular

• आगच्छत्: came/returned
• Type: Verb
• Root: गम् (गच्छति)
• Form: Imperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada

• अपरिश्रान्तः: unwearied, without fatigue
• Type: Adjective
• Root: अपरिश्रान्त
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अवार्य: irresistible/unchecked
• Type: Adjective
• Root: अवार्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अर्कप्रभाम्: the sun’s radiance
• अर्कप्रभाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्कप्रभा
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• ततः: then/from there
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

Speaker

शौनक उवाच

Characters & Entities

• शौनक (Śaunaka)
• पक्षी (the winged one—Garuḍa)
• अमृत (amṛta)
• अर्क (the sun)