Shloka 46
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
स तयथेति प्रतिज्ञाय गा रक्षित्वा पुनरुपाध्यायगृहमेत्य गुरोरग्रत: स्थित्वा नमश्षुक्रे,उपमन्युने “बहुत अच्छा” कहकर दूध न पीनेकी भी प्रतिज्ञा कर ली और पूर्ववत् गोपालन करता रहा। एक दिन गोचारणके पश्चात् वह पुनः उपाध्यायके घर आया और उनके सामने खड़े होकर उसने नमस्कार किया
sa tathā iti pratijñāya gā rakṣitvā punar upādhyāya-gṛham etya guroḥ agrataḥ sthitvā namaḥ śukre, upamanyunā “bahut acchā” kahakara dugdhaṃ na pīyām iti api pratijñāṃ kṛtvā pūrvavat gopālanaṃ cakāra. ekadā gocaraṇāt paścāt sa punaḥ upādhyāyasya gṛham ājagāma, teṣāṃ purataḥ tiṣṭhan namaskāraṃ cakāra.
ఉపమన్యు “తథాస్తు” అని చెప్పి పాలు త్రాగనని కూడా ప్రతిజ్ఞ చేసి, మునుపటిలానే గోవులను కాపాడుతూ ఉన్నాడు. ఒక రోజు గోచారణం ముగించి మళ్లీ ఉపాధ్యాయుని ఇంటికి వచ్చి, ఆయన ఎదుట నిలబడి నమస్కరించాడు.
राम उवाच
Educational Q&A
The passage highlights guru-sevā and self-restraint: the student accepts the teacher’s discipline, maintains respectful conduct, and strengthens his vow (renouncing milk) to uphold integrity and obedience as part of dharmic training.
Upamanyu continues tending the cows as assigned, returns to the teacher’s home, stands before the guru, and offers salutations. The teacher approves his conduct, and Upamanyu further pledges not to drink milk, continuing his duties with renewed austerity.