Shloka 147
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
तन्त्रं चेद॑ विश्वरूपे युवत्यौ वयतस्तन्तून् सतत वर्तयन्त्यौ । कृष्णान् सितांश्वैव विवर्तयन्त्यौ भूतान्यजस््रं भुवनानि चैव,यह सम्पूर्ण विश्व जिनका स्वरूप है, ऐसी दो युवतियाँ सदा काले और सफेद तन्तुओंको इधर-उधर चलाती हुई इस वासना-जालरूपी वस्त्रको बुन रही हैं तथा वे ही सम्पूर्ण भूतों और समस्त भुवनोंका निरन्तर संचालन करती हैं
tantraṃ ced viśvarūpe yuvatyau vayatas tantūn satataṃ vartayantyau | kṛṣṇān sitāṃś caiva vivartayantyau bhūtāny ajasraṃ bhuvanāni caiva ||
ఇది విశ్వరూపమైన తంత్రం—ఇద్దరు యువతులు తంతువులను నిరంతరం లాగుతూ, తిప్పుతూ నేస్తుంటారు; వారు నలుపు, తెలుపు తంతువులనే ఇటు-అటు తిప్పుతారు; వారి అఖండ చలనంతో సమస్త భూతాలు, సమస్త భువనాలు నిరంతరం నడిపింపబడుతాయి।
राम उवाच
Educational Q&A
The verse presents a moral-cosmic insight: worldly experience is like a woven fabric produced by ceaseless time-driven forces, mixing ‘black’ and ‘white’ strands (pain/joy, vice/virtue, fortune/misfortune). Recognizing this helps cultivate detachment, steadiness, and discernment in dharmic living.
Rāma speaks in a reflective, allegorical mode, describing the universe as a loom operated by two feminine agents of Time who continuously move and alternate black and white threads, thereby sustaining and directing the ongoing activity of beings and worlds.