Shloka 115
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
तमुत्तड़क: प्रत्युवाच कृतक्षण एवास्मि शीघ्रमिच्छामि यथोपपन्नमन्नमुपस्कृतं भवतेति स तथेत्युक्त्वा यथोपपन्नेनान्नेनेने भोजयामास,तब उत्तंकने राजासे कहा--“मेरा समय तो दिया ही हुआ है, किंतु शीघ्रता चाहता हूँ। आपके यहाँ जो शुद्ध एवं सुसंस्कृत भोजन तैयार हो उसे मँगाइये।” राजाने “बहुत अच्छा” कहकर जो भोजन-सामग्री प्रस्तुत थी, उसके द्वारा उन्हें भोजन कराया
tam uttankaḥ pratyuvāca: kṛtakṣaṇa evāsmi, śīghram icchāmi; yathopapannam annam upaskṛtaṃ bhavate iti. sa tathety uktvā yathopapannena annena enam bhojayāmāsa.
ఉత్తంకుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చాడు— “సమయం ఇచ్చినట్టే; కానీ నాకు తొందర ఉంది. మీ ఇంట్లో సిద్ధంగా ఉన్న శుద్ధమైన, సక్రమంగా సిద్ధం చేసిన భోజనం ఏదైనా తెప్పించండి.” రాజు “అలాగే” అని, సిద్ధంగా ఉన్న ఆహారంతోనే అతనికి భోజనం పెట్టించాడు.
राम उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in practice: a host—especially a king—should honor commitments (kṛtakṣaṇa) and serve a guest promptly, offering food that is pure and properly prepared, even if it is simply what is readily available (yathopapannam).
Uttaṅka asks the king to act quickly and provide whatever well-prepared food is available. The king agrees and immediately serves him the food that is at hand.