Shloka 15
Devanagari script
द्रोण उदाच त्वमन्नं प्राणिभिर्भुक्तमन्तर्भूतो जगत्पते । नित्यप्रवृद्धः पचसि त्वयि सर्व प्रतिष्ठितम्,द्रोण बोला--जगत्पते! आप ही शरीरके भीतर रहकर प्राणियोंद्वारा खाये हुए अन्नको सदा उद्दीप्त होकर पचाते हैं। सम्पूर्ण विश्व आपमें ही प्रतिष्ठित है
Translation
ద్రోణుడు పలికెను— జగత్పతీ! నీవే దేహాంతరంలో నిలిచి ప్రాణులు భుజించిన అన్నమును నిత్యము ప్రదీప్తుడై జీర్ణింపజేస్తావు. సమస్త జగత్తు నీలోనే ప్రతిష్ఠితమై ఉంది.
Word by Word
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राणिभिःby living beings
प्राणिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootप्राणिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
भुक्तम्eaten
भुक्तम्:
TypeVerb
Rootभुज्
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Accusative, Singular
अन्तर्भूतःbeing within / having entered inside
अन्तर्भूतः:
TypeAdjective
Rootअन्तर्भू
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
जगत्-पतेO lord of the world
जगत्-पते:
TypeNoun
Rootजगत्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
नित्य-प्रवृद्धःever-increasing / ever kindled
नित्य-प्रवृद्धः:
TypeAdjective
Rootनित्यप्रवृद्ध
FormPast passive participle (क्त) (from प्र+वृध्), Masculine, Nominative, Singular
पचसिyou digest/cook
पचसि:
TypeVerb
Rootपच्
FormPresent (Laṭ), 2nd, Singular, Parasmaipada
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Locative, Singular
सर्वम्all (everything)
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
प्रतिष्ठितम्is established / rests
प्रतिष्ठितम्:
TypeVerb
Rootप्रति+स्था
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative, Singular
Speaker
स्तम्बमित्र उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes