Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः

Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire

अमानुषानपि रणे जेष्यसि त्वमसंशयम्‌ । अनेन तु मनुष्याणां देवानामपि चाहवे,उस अभम्निप्रदत्त प्रिय अस्त्र चक्रको पाकर भगवान्‌ श्रीकृष्ण भी उस समय सहायताके लिये समर्थ हो गये। उनसे अग्निदेवने कहा--“मधुसूदन! इस चक्रके द्वारा आप युद्धमें अमानव प्राणियोंको भी जीत लेंगे, इसमें संशय नहीं है। इसके होनेसे आप युद्धमें मनुष्यों, देवताओं, राक्षसों, पिशाचों, दैत्यों और नागोंसे भी अधिक शक्तिशाली होंगे तथा इन सबका संहार करनेमें भी निःसंदेह सर्वश्रेष्ठ सिद्ध होंगे

vaiśampāyana uvāca | amānuṣān api raṇe jeṣyasi tvam asaṁśayam | anena tu manuṣyāṇāṁ devānām api cāhave |

“మధుసూదనా! నీవు యుద్ధంలో అమానవులను కూడా నిస్సందేహంగా జయించెదవు. ఈ చక్రబలంతో రణంలో మనుష్యులకన్నా, దేవతలకన్నా కూడా అధికుడవగుదువు.”

अमानुषान्non-human beings
अमानुषान्:
Karma
TypeNoun
Rootअमानुष
FormMasculine, Accusative, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
जेष्यसिyou will conquer
जेष्यसि:
TypeVerb
Rootजि
FormSimple Future (Luṭ), Second, Singular, Parasmaipada
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
असंशयम्without doubt
असंशयम्:
TypeIndeclinable
Rootअसंशय
अनेनby this (with this)
अनेन:
Karana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मनुष्याणाम्of humans
मनुष्याणाम्:
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Genitive, Plural
देवानाम्of gods
देवानाम्:
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
and
:
TypeIndeclinable
Root
आहवेin combat
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
amānuṣa (non-human beings)
M
manuṣya (humans)
D
deva (gods)
R
raṇa/āhava (battle/combat)
A
anena (this—implied divine weapon)

Educational Q&A

The verse highlights that extraordinary power—especially power granted through divine means—can make one invincible even against superhuman foes; implicitly, it also warns that such power carries a heightened moral responsibility in warfare.

A narrator (Vaiśampāyana) reports a declaration of assured victory in battle: with a particular (implied) divine implement, the recipient will defeat even non-human adversaries and surpass humans and gods in combat.