Shloka 13
अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः
Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire
प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं॑ रवेरिव । यं सम सोम: समारुह्ु दानवानजयत् प्रभु:,उससे तेजोमयी किरणें छिटकती थीं। उसके चलनेपर सब ओर बड़े जोरकी आवाज गूँज उठती थी। वह रथ सब प्रकारके रत्नोंसे जटित होनेके कारण बड़ा मनोरम जान पड़ता था। सम्पूर्ण जगतके स्वामी प्रजापति विश्वकर्माने बड़ी भारी तपस्याके द्वारा उस रथका निर्माण किया था। उस सूर्यके समान तेजस्वी रथका “इदमित्थम्' रूपसे वर्णन नहीं हो सकता था। पूर्वकालमें शक्तिशाली सोम (चन्द्रमा)-ने उसी रथपर आरूढ़ हो दानवोंपर विजय पायी थी
vaiśampāyana uvāca |
prajāpatir anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ ravēr iva |
yaṃ saṃ somaḥ samāruhya dānavān ajayat prabhuḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఆ రథము సూర్యుని వలె తేజస్సుతో ప్రకాశించెను; దాని రూపము ఖచ్చితంగా వర్ణింపలేనిది. సమస్త జగత్తుకు ప్రభువైన ప్రజాపతి విశ్వకర్మ మహా తపస్సుతో దానిని నిర్మించెను. అదే రథముపై ఆరూఢుడై పూర్వకాలమున పరాక్రమశాలి సోముడు (చంద్రుడు) దానవులను జయించెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that true, legitimate power is grounded in cosmic order and disciplined tapas: what is forged through divine skill and austerity becomes ‘indescribably’ radiant and effective, enabling victory over disruptive forces (the Dānavas).
Vaiśampāyana describes a sun-like, indescribable chariot made by Prajāpati/Viśvakarman; in earlier times Soma mounted it and defeated the Dānavas, establishing the chariot’s extraordinary potency and prestige.