Shloka 10
अग्निभय-प्रसङ्गे मन्दपालस्य शोकः
Mandapāla’s Lament amid the Threat of Fire
तब वरुणने अग्निदेवसे “अभी देता हूँ” ऐसा कहकर वह धनुषोंमें रत्नके समान गाण्डीव तथा बाणोंसे भरे हुए दो अक्षय एवं बड़े तरकस भी दिये। वह धनुष अद्भुत था। उसमें बड़ी शक्ति थी और वह यश एवं कीर्तिको बढ़ानेवाला था। किसी भी अस्त्र-शस्त्रसे वह टूट नहीं सकता था और दूसरे सब शस्त्रोंको नष्ट कर डालनेकी शक्ति उसमें मौजूद थी। उसका आकार सभी आयुधोंसे बढ़कर था। शत्रुओंकी सेनाको विदीर्ण करनेवाला वह एक ही धनुष दूसरे लाख धनुषोंके बराबर था। वह अपने धारण करनेवालेके राष्ट्रको बढ़ानेवाला एवं विचित्र था। अनेक प्रकारके रंगोंसे उसकी शोभा होती थी। वह चिकना और छिठ्रसे रहित था। देवताओं, दानवों और गन्धर्वोने अनन्त वर्षोतक उसकी पूजा की थी || ६-- ९।| रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम् । उपेतं राजतैरश्लै्गान्धर्वै्हिममालिभि:,इसके सिवा वरुणने दिव्य घोड़ोंसे जुता हुआ एक रथ भी प्रस्तुत किया, जिसकी ध्वजापर श्रेष्ठ कपि विराजमान था। उसमें जुते हुए अश्वोंका रंग चाँदीके समान सफेद था। वे सभी घोड़े गन्धर्वदेशमें उत्पन्न तथा सोनेकी मालाओंसे विभूषित थे
rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanam | upetaṃ rajatair aśvair gāndharvair himamālibhiḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—అప్పుడు వరుణుడు అగ్నిదేవునితో “ఇప్పుడే ఇస్తున్నాను” అని చెప్పి, ధనుస్సులలో రత్నసమానమైన గాండీవమును, బాణాలతో నిండిన రెండు అక్షయ మహాతూణీరములను కూడా ఇచ్చెను. ఆ ధనుస్సు అద్భుతము—మహాబలముగలది, యశఃకీర్తులను వర్ధింపజేసేది. ఏ అస్త్రశస్త్రముతోనూ అది విరగదు; ఇతర శస్త్రాలను నశింపజేయు శక్తి దానిలో ఉంది. దాని ఆకృతి సమస్త ఆయుధాలకన్నా మిన్న. శత్రుసేనను విదీర్ణించు ఆ ఒక్క ధనుస్సే లక్ష ధనుస్సులకు సమానం. ధరించువాని రాజ్యాన్ని వర్ధింపజేసే, విచిత్రమైనది; నానావర్ణాలతో శోభిల్లినది; మృదువైనది, రంధ్రరహితమైనది. దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు అనంత సంవత్సరాలపాటు దానిని పూజించారు. అంతేకాక వరుణుడు దివ్య అశ్వయుక్తమైన ఒక రథమును కూడా సమర్పించెను—ధ్వజంపై శ్రేష్ఠ కపి చిహ్నముతో. ఆ అశ్వములు వెండివలె తెల్లగా, గంధర్వదేశంలో జన్మించినవి, హిమసమాన ప్రకాశముగల మాలలతో అలంకృతమైనవి.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Extraordinary weapons and vehicles are portrayed as divinely sanctioned power; the ethical implication is that such power must be borne with restraint and used in alignment with dharma, not for vanity or aggression.
In the account narrated by Vaiśampāyana, Varuṇa bestows a celestial chariot with a monkey-emblem banner and silver-white Gandharva-bred horses, complementing the earlier gifting of the Gāṇḍīva and inexhaustible quivers.