Mahabharata 1.222.8 — Adi Parva, Adhyaya 222, Shloka 8

Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)

Devanagari script

तत्र भूतान्यनेकानि रक्षतेडस्य प्रसड्भतः । तं॑ दिथक्षुर्न शकनोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा

Translation

బ్రాహ్మణుడు పలికెను—తక్షకుని కారణంగా అక్కడ నివసించే అనేక జీవులను కూడా ఆయన కాపాడుతాడు; అందువల్ల శక్రుని తేజస్సు వల్ల నేను ఈ వనాన్ని దహించలేను.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• भूतानि: creatures, beings
• भूतानि: Karta
• Type: Noun
• Root: भूत
• Form: Neuter, Nominative, Plural

• अनेकानि: many
• अनेकानि: Karta
• Type: Adjective
• Root: अनेक
• Form: Neuter, Nominative, Plural

• रक्षते: protects
• Type: Verb
• Root: रक्ष्
• Form: Present, Parasmaipada, Third, Singular

• इदः: of Ida (Ida/Idaḥ)
• इदः: Sampradana
• Type: Noun
• Root: इद
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• प्रसङ्गतः: due to association/connection
• प्रसङ्गतः: Apadana
• Type: Noun
• Root: प्रसङ्ग
• Form: Masculine, Ablative, Singular

• तम्: that (him/it)
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• दिधक्षुः: wishing to burn
• दिधक्षुः: Karta
• Type: Verb
• Root: दह्
• Form: Desiderative participle (sananta), nominative singular, Masculine, Nominative, Singular

• न: not
• Type: Indeclinable
• Root: न

• शक्नोमि: I am able
• Type: Verb
• Root: शक्
• Form: Present, Parasmaipada, First, Singular

• दग्धुम्: to burn
• Type: Verb
• Root: दह्
• Form: Infinitive (tumun)

• शक्रस्य: of Indra (Śakra)
• शक्रस्य: Karana
• Type: Noun
• Root: शक्र
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• तेजसा: by (his) power/splendour
• तेजसा: Karana
• Type: Noun
• Root: तेजस्
• Form: Neuter, Instrumental, Singular

Speaker

ब्राह्मण उवाच