Shloka 43
Jarītā–Śārṅgā-saṃvāda: Ākhu-haraṇa and the Approach of Agni (आखुहरणं अग्न्यागमनश्च)
Devanagari script
यदि मे भगवान् प्रीत: सर्वलोकनमस्कृत:,उवाच भगवान् प्रीतः स्मितपूर्वमिदं वच: । “देवदेवेश! सुरेश्वर! यदि मेरे ऊपर आप सर्वलोक-वन्दित भगवान् प्रसन्न हुए हैं तो स्वयं चलकर मेरा यज्ञ करायें।" राजाकी कही हुई यह बात सुनकर भगवान् शिव प्रसन्न होकर मुसकराते हुए बोले--
Translation
రాజు పలికెను—“దేవదేవేశ! సురేశ్వర! సర్వలోకనమస్కృతుడవైన భగవాన్, మీరు నాపై ప్రసన్నులైతే, స్వయంగా వచ్చి నా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించండి.” రాజు చెప్పిన ఈ మాట విని భగవాన్ శివుడు ప్రసన్నుడై స్మితపూర్వకంగా పలికెను—
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रीतःpleased
प्रीतः:
TypeAdjective
Rootप्रीत
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वलोकनमस्कृतःrevered by all worlds
सर्वलोकनमस्कृतः:
TypeAdjective
Rootसर्व-लोक-नमस्कृत
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रीतःpleased
प्रीतः:
TypeAdjective
Rootप्रीत
FormMasculine, Nominative, Singular
स्मितपूर्वम्preceded by a smile / smiling first
स्मितपूर्वम्:
TypeAdjective
Rootस्मित-पूर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech / words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes