Shloka 16
कद्रू-इन्द्र-स्तुतिः तथा नागानां तापनिवृत्तिः
Kadrū’s Hymn to Indra and the Nāgas’ Distress
Devanagari script
वडवामुखदीप्ताग्नेस्तोयहव्यप्रदं शिवम् । अगाधपारं विस्तीर्णमप्रमेयं सरित्पतिम्,बड़वानलके प्रज्वलित मुखमें वह सदा अपने जलरूपी हविष्यकी आहुति देता रहता है और जगत्के लिये कल्याणकारी है। इस प्रकार वह सरिताओंका स्वामी समुद्र अगाध, अपार, विस्तृत और अप्रमेय है
Translation
అతడు బడవానలమనే దహనాగ్ని జ్వలించే ముఖంలో ఎల్లప్పుడూ జలరూప హవిస్సును ఆహుతిగా సమర్పిస్తూ లోకహితాన్ని కాపాడుతాడు; నదుల అధిపతి అయిన సముద్రం అగాధం, అపారం, విస్తీర్ణం, అప్రమేయం.
Word by Word
वडवामुखदीप्ताग्नेःof the blazing fire in the mare-faced (submarine fire)
वडवामुखदीप्ताग्नेः:
Sambandha
TypeNoun
Rootवडवामुखदीप्ताग्नि
FormMasculine, Genitive, Singular
तोयwater
तोय:
Karma
TypeNoun
Rootतोय
FormNeuter, Accusative, Singular
हव्यoblation (havis)
हव्य:
Karma
TypeNoun
Rootहव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रदम्giving, offering
प्रदम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootप्रद
FormMasculine, Accusative, Singular
शिवम्auspicious, beneficent
शिवम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootशिव
FormMasculine, Accusative, Singular
अगाधपारम्having unfathomable far shore; boundless
अगाधपारम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअगाधपार
FormMasculine, Accusative, Singular
विस्तीर्णम्vast, spread out
विस्तीर्णम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootविस्तीर्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
अप्रमेयम्immeasurable
अप्रमेयम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootअप्रमेय
FormMasculine, Accusative, Singular
सरित्पतिम्lord of rivers (the ocean)
सरित्पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootसरित्पति
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
शौनक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes