Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Tilottamā, Sunda–Upasunda, and the Pāṇḍava Samaya (Ādi Parva 204)

प्रियं हितं च तद्‌ वाक्यमुक्तवान्‌ कुरुसत्तम: । भीष्म: शांतनवो राजन प्रतिगृह्नासि तन्न च,राजन! कुरुश्रेष्ठ शंतनुनन्दन भीष्मने आपसे प्रिय और हितकी बात कही है; परंतु आप उसे ग्रहण नहीं कर रहे हैं। इसी प्रकार आचार्य द्रोणने अनेक प्रकारसे आपके लिये उत्तम हितकी बात बतायी है; किंतु राधानन्दन कर्ण उसे आपके लिये हितकर नहीं मानते

priyaṃ hitaṃ ca tad vākyaṃ muktavān kurusattamaḥ | bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan pratigṛhṇāsi tan na ca ||

విదురుడు అన్నాడు—రాజా! కురువులలో శ్రేష్ఠుడైన శాంతనునందన భీష్ముడు మీకు ప్రియమూ హితమూ అయిన మాటలు చెప్పాడు; అయినా మీరు వాటిని స్వీకరించడం లేదు.

priyampleasing (thing/word)
priyam:
Karma
TypeAdjective
Rootpriya
FormNeuter, Accusative, Singular
hitambeneficial (thing/word)
hitam:
Karma
TypeAdjective
Roothita
FormNeuter, Accusative, Singular
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
tatthat
tat:
Karma
TypePronoun
Roottad
FormNeuter, Accusative, Singular
vākyamspeech; statement; word
vākyam:
Karma
TypeNoun
Rootvākya
FormNeuter, Accusative, Singular
uktavānhaving said; said
uktavān:
Karta
TypeVerb
Rootvac
Formktavatu (past active participle), Masculine, Nominative, Singular
kurusattamaḥbest of the Kurus
kurusattamaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootkuru-sattama
FormMasculine, Nominative, Singular
bhīṣmaḥBhīṣma
bhīṣmaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootbhīṣma
FormMasculine, Nominative, Singular
śāṃtanavaḥson/descendant of Śantanu
śāṃtanavaḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootśāṃtanava
FormMasculine, Nominative, Singular
rājanO king
rājan:
TypeNoun
Rootrājan
FormMasculine, Vocative, Singular
pratigṛhṇāsiyou accept; you receive
pratigṛhṇāsi:
TypeVerb
Rootprati-√grah
FormPresent (Lat), Second, Singular, Parasmaipada
tatthat
tat:
Karma
TypePronoun
Roottad
FormNeuter, Accusative, Singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
caand (indeed/also)
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
rājanO king
rājan:
TypeNoun
Rootrājan
FormMasculine, Vocative, Singular

विदुर उवाच

V
Vidura
B
Bhīṣma
Ś
Śantanu
K
Kuru (dynasty)
K
King (addressed; contextually Dhṛtarāṣṭra)

Educational Q&A

True counsel often combines what is pleasant (priya) with what is beneficial (hita). A ruler’s ethical failure is shown not merely by hearing wise advice, but by refusing to accept and act upon it—especially when it comes from elders like Bhīṣma.

Vidura addresses the king and reproaches him for ignoring Bhīṣma’s well-meant advice. The verse highlights a courtly situation where sound guidance is available, yet the king’s disposition prevents him from receiving it.