Shloka 1
Adhyāya 203 — Tilottamā-sṛṣṭiḥ
Creation and Commissioning of Tilottamā
ऑपन--माज बछ। *: तर्याधिकद्विशततमो< ध्याय: द्रोणाचार्यकी पाण्डवोंको उपहार भेजने और बुलानेकी सम्मति तथा कर्णके द्वारा उनकी सम्मतिका विरोध करनेपर द्रोणाचार्यकी फटकार द्रोण उदाच मन्त्राय समुपानीतैर्धतराष्ट्र हितैर्नप । धर्म्यमर्थ्य यशस्यं च वाच्यमित्यनुशुश्रुम,द्रोणाचार्यने कहा--राजा धृतराष्ट्र! सलाह लेनेके लिये बुलाये हुए हितैषियोंको उचित है कि वे ऐसी बात कहें, जो धर्म, अर्थ और यशकी प्राप्ति करानेवाली हो--यह हम परम्परासे सुनते आये हैं
droṇa uvāca | mantrāya samupānītair dhṛtarāṣṭra hitair nṛpa | dharmyam arthyam yaśasyaṃ ca vācyam ity anuśuśruma ||
ద్రోణుడు అన్నాడు—ఓ నృప ధృతరాష్ట్రా! సలహా కోసం పిలువబడిన హితైషులు ధర్మం, అర్థం, యశస్సు కలిగించే మాటలనే పలకాలి—అని మేము పరంపరగా విన్నాము.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Counsel given to a king should be guided by three aims: dharma (righteousness), artha (practical benefit), and yaśas (honour/reputation). True well-wishers speak what advances these, not what merely pleases.
Droṇa begins his counsel in Dhṛtarāṣṭra’s court, framing what responsible advisers ought to say when summoned—setting an ethical standard before discussing the political matter at hand.