Shloka 23
Bhīṣma’s Counsel on Reconciliation and Partition (भीष्मोपदेशः—संधि-राज्यविभागविचारः)
Devanagari script
ततो द्वैपायनस्तस्मै नरेन्द्राय महात्मने । आचख्यौ तद् यथा धर्मो बहूनामेकपत्निता,तदनन्तर व्यासजीने उन महात्मा नरेशको वह कथा सुनायी, जिसके अनुसार यहाँ बहुत-से पुरुषोंका एक ही पत्नीसे विवाह करना धर्मसम्मत माना गया
Transliteration
tato dvaipāyanas tasmai narendrāya mahātmane | ācakhyau tad yathā dharmo bahūnām ekapatnitā ||
Translation
అనంతరం ద్వైపాయనుడు (వ్యాసుడు) ఆ మహాత్ముడైన నరేంద్రునికి ఈ విషయములో ధర్మవిధానం ఏదో వివరించెను—అనగా అనేక పురుషులకు ఒకే భార్య ఉండుట (ఏకపత్నీవ్రతము) యుక్తమై శాస్త్రసమ్మతమైన ఆచారమని.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
द्वैपायनःDvaipayana (Vyasa)
द्वैपायनः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वैपायन
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Dative, Singular
नरेन्द्रायto the king
नरेन्द्राय:
Sampradana
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
FormMasculine, Dative, Singular
महात्मनेto the great-souled (one)
महात्मने:
Sampradana
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Dative, Singular
आचख्यौtold, narrated
आचख्यौ:
TypeVerb
Rootआ-चक्ष्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that (matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
यथाas, according to how
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
धर्मःdharma, law, right conduct
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
बहूनाम्of many
बहूनाम्:
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
एकपत्निताthe state of having one wife (monogamy)
एकपत्निता:
TypeNoun
Rootएकपत्निता
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
D
Dvaipāyana (Vyāsa)N
narendra (the king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes