Shloka 5
Draupadī-vivāha-vidhāna
The Ritual Formalization of Draupadī’s Marriage
Devanagari script
मया कथ॑ नानृतमुक्तमद्य भवेत् कुरूणामृषभ ब्रवीहि । पाञ्चालराजस्य सुताम धर्मो न चोपवर्तेत न विभ्रमेच्च,कुरुश्रेष्ठ! बताओ, अब कैसे मेरी बात झूठी न हो? और क्या किया जाय, जिससे इस पांचालराज-कुमारी कृष्णाको न तो पाप लगे और न नीच योनियोंमें ही भटकना पड़े
Translation
కురుశ్రేష్ఠా! ఇప్పుడు నేను పలికిన మాట అబద్ధం కాకుండా ఎలా ఉంటుంది? ఇంకా ఏ విధంగా పాంచాలరాజుని కుమార్తె కృష్ణకు అధర్మదోషం అంటకుండా, ఆమె భ్రమవశాత్తు నీచ యోనుల్లో తిరగకుండా చేయాలి—చెప్పండి.
Word by Word
मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अनृतम्falsehood, untruth
अनृतम्:
TypeNoun
Rootअनृत
FormNeuter, Nominative, Singular
उक्तम्spoken, said
उक्तम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormNeuter, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
भवेत्might be / should become
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Genitive, Plural
ऋषभO bull (best one)
ऋषभ:
TypeNoun
Rootऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
ब्रवीहिtell (me)
ब्रवीहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative (Lot), 2nd, Singular, Parasmaipada
पाञ्चालराजस्यof the king of the Panchalas
पाञ्चालराजस्य:
TypeNoun
Rootपाञ्चालराज
FormMasculine, Genitive, Singular
सुताम्daughter
सुताम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुता
FormFeminine, Accusative, Singular
धर्मःdharma / righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उपवर्तेतshould not turn away / should not cease (from her)
उपवर्तेत:
TypeVerb
Rootउपवृत्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
विभ्रमेत्should not go astray / should not be confounded
विभ्रमेत्:
TypeVerb
Rootविभ्रम्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरुश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes