Shloka 12
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
राजभिश्रेश्वरैश्वेव यदि वै पितरो मम । शक्तैर्न शकितास्त्रातुमिष्टं मत्वेह जीवितम्,इस लोकमें अपना जीवन सबको प्रिय है, यह समझकर सबका शासन करनेवाले राजालोग सामर्थ्य होते हुए भी मेरे पिताओंकी रक्षा न कर सके, इसीलिये मैं भी इन सब लोकोंपर कुपित हुआ हूँ। मुझमें इन्हें दण्ड देनेकी शक्ति है। अतः (इस विषयमें) मैं आपलोगोंका वचन माननेमें असमर्थ हूँ प्रजोच्छेदमिमं महां न हि कर्तु त्वमर्हसि । नैष तात द्विजातीनां धर्मो दृष्टस्तपस्विनाम् “वत्स! मेरी संततिका तुम्हें इस प्रकार उच्छेद नहीं करना चाहिये। तात! यह हिंसा तपस्वी ब्राह्मणोंका धर्म कभी नहीं मानी गयी
rājabhiḥ śreṣṭhaiḥ īśvaraiś caiva yadi vai pitaraḥ mama | śaktair na śakitās trātuṃ iṣṭaṃ matveha jīvitam ||
prājocchedam imaṃ mahān na hi kartuṃ tvam arhasi | naiṣa tāta dvijātīnāṃ dharmo dṛṣṭas tapasvinām ||
ఔర్వుడు అన్నాడు— నా పితరులను శ్రేష్ఠ రాజులు, పాలకులు శక్తి ఉన్నప్పటికీ ‘ఈ లోకంలో జీవితం అందరికీ ప్రియము’ అని భావించి రక్షించలేకపోయినట్లయితే, నేనూ ఈ సమస్త లోకాలపై కోపించాను. వారిని దండించగల శక్తి నాకుంది; అందువల్ల ఈ విషయంలో మీ విన్నపాన్ని నేను అనుసరించలేను. (వృద్ధులు అన్నారు)—బిడ్డా! ఈ విధంగా మహా సంతతి-నాశనం చేయడం నీకు తగదు. తాతా! ఇలాంటి హింస తపస్వి ద్విజ బ్రాహ్మణుల ధర్మమని ఎప్పుడూ భావించబడలేదు.
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
Even when one has the power to retaliate, indiscriminate destruction (prajoccheda) is condemned as contrary to the dharma of ascetic Brahmins; restraint and alignment with one’s ethical role are upheld over wrath-driven punishment.
Aurva, recalling that powerful kings failed to protect his ancestors because they valued their own lives and worldly stability, becomes furious and claims the power to punish the worlds. Elders admonish him, urging him not to annihilate progeny and reminding him that such violence is not the accepted dharma of tapasvin Brahmins.