Shloka 4
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
बभूव सो<स्य सचिव: सम्प्रदीप्त इवाग्निना । त्वरया चोपसंगम्य स्नेहादागतसम्भ्रम:,वे समय पाकर गिरे हुए ऊँचे इन्द्रध्वजकी भाँति पृथ्वीपर पड़े थे। तपतीसे विमुक्त उन महान् धनुर्धर महाराजको इस प्रकार पृथ्वीपर पड़ा देख राजमन्त्री ऐसे व्याकुल हो उठे मानो उनके शरीरमें आग लग गयी हो। वे तुरंत उनके पास जा पहुँचे। स्नेहवश उनके हृदयमें घबराहट पैदा हो गयी थी
babhūva so ’sya sacivaḥ sampradīpta ivāgninā | tvarayā copasaṅgamya snehād āgata-sambhramaḥ ||
ఆయన మంత్రి అగ్నితో మండినట్టుగా అయ్యాడు. వెంటనే తొందరగా ఆయన దగ్గరకు వెళ్లాడు; స్నేహం వల్ల అతని హృదయం ఆందోళనతో కదిలిపోయింది, ఎందుకంటే ఆ మహాధనుర్ధర రాజు భూమిపై పడివుండటం అతడు చూశాడు—కాలం వచ్చినప్పుడు కూలిన ఎత్తైన ఇంద్రధ్వజంలా.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic ideal of loyal service: a minister’s duty is not merely administrative but deeply protective and compassionate, responding swiftly and selflessly when the king is in distress.
A great king has fallen to the ground; seeing this, his minister is overwhelmed with alarm—likened to being on fire—and immediately rushes to him, his agitation arising from affection.