Shloka 21
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
(स्तुतो5स्मि वरदस्ते5हं वरं वरय सुव्रत । स्तुतिस्त्वयोक्ता भक्तानां जप्येयं वरदो<5स्म्यहम् ।।) “उत्तम व्रतका पालन करनेवाले महर्षे! तुमने जो मेरा स्तवन किया है, इसके लिये मैं तुम्हें वर देनेको उद्यत हूँ, कोई वर माँगो। तुम्हारे द्वारा कही हुई वह स्तुति भक्तोंके लिये निरन्तर जप करनेयोग्य है। मैं तुम्हें वर देना चाहता हूँ। एवमुक्त: स तेनर्षिवसिष्ठ: प्रत्यभाषत । प्रणिपत्य विवस्वन्तं भानुमन्तं महातपा:,उनके यों कहनेपर महातपस्वी मुनिवर वसिष्ठ मरीचि-माली भगवान् भास्करको प्रणाम करके इस प्रकार बोले
stuto 'smi varadas te 'haṃ varaṃ varaya suvrata | stutis tvayoktā bhaktānāṃ japyeyam varado 'smy aham ||
“నీవు నన్ను స్తుతించావు; అందువల్ల నేను నీకు వరం ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. హే సువ్రత మహర్షీ, నీకు కావలసిన వరాన్ని కోరుకో. నీవు పలికిన ఈ స్తోత్రం భక్తులు నిత్యం జపించదగినది; నేను వరదాతను.” ఇలా చెప్పబడినప్పుడు మహాతపస్వి ఋషి వశిష్ఠుడు దీప్తిమంతుడైన వివస్వాన్, భానుమంతుడైన సూర్యదేవునికి ప్రణామం చేసి ప్రత్యుత్తరం చెప్పుటకు సిద్ధమయ్యాడు।
(वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
A hymn offered with disciplined devotion (suvrata) becomes spiritually efficacious for the wider community (bhaktānām japyeyam), and divine favor (varadaḥ) responds to sincere reverence rather than coercion—linking ethical self-restraint with grace.
After being praised, the Sun-god Vivasvān declares himself pleased and ready to grant a boon, affirming that Vasiṣṭha’s stuti is worthy of continual recitation. Vasiṣṭha then bows to the radiant deity and prepares to reply (i.e., to request a boon).