Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Saṃvaraṇa–Tapatī Vivāhaḥ (The Marriage of Saṃvaraṇa and Tapatī) — Mahābhārata, Ādi Parva 163

सव्येन च कटीदेशे गृह वाससि पाण्डव: । तद्‌ रक्षो द्विगुणं चक्रे रुवन्तं भैरवं रवम्‌,तदनन्तर उन्होंने अपने एक घुटनेसे बल-पूर्वक राक्षसकी पीठ दबाकर दाहिने हाथसे उसकी गर्दन पकड़ ली और बायें हाथसे कमरका लँगोट पकड़कर उस राक्षसको दुहरा मोड़ दिया। उस समय वह बड़ी भयानक आवाज में चीत्कार कर रहा था

savyena ca kaṭīdeśe gṛhya vāsasi pāṇḍavaḥ | tad rakṣo dviguṇaṃ cakre ruvantaṃ bhairavaṃ ravam ||

పాండవుడు ఎడమ చేతితో అతని నడుము వస్త్రాన్ని పట్టి, మోకాలితో వెన్నును నొక్కి, కుడి చేతితో మెడను పట్టుకున్నాడు; ఆపై బలంగా ఆ రాక్షసుణ్ని రెండుగా మడిచినట్లు వంచాడు. అతడు భయంకరమైన గర్జనతో కేకలు వేయసాగాడు.

सव्येनwith the left (hand)
सव्येन:
Karana
TypeAdjective
Rootसव्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कटीदेशेat/on the waist-region
कटीदेशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकटीदेश
FormMasculine, Locative, Singular
गृहhouse; home
गृह:
Karma
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Accusative, Singular
वाससिin the garment/cloth
वाससि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवासस्
FormNeuter, Locative, Singular
पाण्डवःthe Pandava (Bhima)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that (one)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
रक्षःthe rakshasa/demon
रक्षः:
Karma
TypeNoun
Rootरक्षस्
FormNeuter, Accusative, Singular
द्विगुणम्double; twofold
द्विगुणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्विगुण
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रेmade; did; bent
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
रुवन्तम्crying; roaring
रुवन्तम्:
TypeVerb
Rootरु
FormPresent active participle (Śatṛ), Masculine/Neuter, Accusative, Singular
भैरवम्terrible; frightful
भैरवम्:
TypeAdjective
Rootभैरव
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
रवम्sound; roar; cry
रवम्:
Karma
TypeNoun
Rootरव
FormMasculine, Accusative, Singular
तत्then/thereupon (that)
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्after that; immediately thereafter
अनन्तरम्:
TypeIndeclinable
Rootअनन्तर

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍava (Bhīma, contextually)
R
Rākṣasa (demon)

Educational Q&A

Strength is portrayed as legitimate when used to restrain destructive forces and protect dharma; the hero’s physical power functions as a moral instrument against predatory violence.

A Pāṇḍava overpowers a rākṣasa in close combat—grabbing the waist-cloth, pinning the back with a knee, seizing the neck, and bending the demon double as it cries out in a dreadful roar.