Shloka 9
मन्दर-समुद्रमन्थन-वर्णनम् / Description of the Churning of the Ocean with Mount Mandara
ब्रह्म! पहले सत्ययुगमें दक्ष प्रजापतिकी दो शुभलक्षणा कन्याएँ थीं--कद्गू और विनता। वे दोनों बहिनें रूप-सौन्दर्यसे सम्पन्न तथा अद्भुत थीं। अनघ! उन दोनोंका विवाह महर्षि कश्यपजीके साथ हुआ था। एक दिन प्रजापति ब्रह्माजीके समान शक्तिशाली पति महर्षि कश्यपने अत्यन्त हर्षमें भरकर अपनी उन दोनों धर्मपत्नियोंको प्रसन्नतापूर्वक वर देते हुए कहा--'तुममेंसे जिसकी जो इच्छा हो वर माँग लो।' इस प्रकार कश्यपजीसे उत्तम वरदान मिलनेकी बात सुनकर प्रसन्नताके कारण उन दोनों सुन्दरी स्त्रियोंको अनुपम आनन्द प्राप्त हुआ। कद्भूने समान तेजस्वी एक हजार नागोंको पुत्ररूपमें पानेका वर माँगा || ५-- ८ ।। द्वौ पुत्री विनता वव्रे कद्रूपुत्राधिकौ बले | तेजसा वपुषा चैव विक्रमेणाधिकौ च तौ,विनताने बल, तेज, शरीर तथा पराक्रममें कट्रूके पुत्रोंसे श्रेष्ठ केवल दो ही पुत्र माँगे
śaunaka uvāca |
dvau putrau vinatā vavre kadrūputrādhikau bale |
tejasā vapuṣā caiva vikrameṇādhikau ca tau ||
శౌనకుడు పలికెను—వినత కేవలం ఇద్దరు కుమారులను కోరెను—వారు కద్రూ కుమారులకన్నా బలములో, తేజస్సులో, దేహసౌష్టవములో, పరాక్రమములో అధికులై ఉండవలెను. ఈ ఘట్టం బోధించేది: వరాలు స్వేచ్ఛగా ప్రసాదింపబడినప్పటికీ, అవి గ్రహీత అంతర్ముఖ ప్రాధాన్యాలను ప్రతిబింబిస్తాయి—ఒకరు బహుత్వాన్ని కోరుతాడు, మరొకరు సాంద్ర శ్రేష్ఠతను కోరుతాడు.
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts quantity and quality in the use of blessings: Vinatā seeks not many offspring but two who embody superior strength, radiance, physique, and valor. It suggests that desires shape outcomes, and that excellence carries ethical weight and future consequences in lineage narratives.
In the boon-giving episode involving Kaśyapa’s wives, Kadrū asks for many serpent sons, while Vinatā requests only two sons who will surpass Kadrū’s sons in key heroic qualities—setting up the later prominence of Vinatā’s offspring in the wider mythic storyline.