Shloka 12
Kuntī–Brāhmaṇa Saṃvāda on Atithi-dharma and Crisis Strategy (Ādi Parva 149)
Devanagari script
विदुरो मूर्ध्न्युपाप्राय परिष्वज्य वचो मुहुः । अरिएटं गच्छताव्यग्रा: पन्थानमिति चाब्रवीत्,“विदुरजीने आप सभी पाण्डुपुत्रोंको भावनाद्वारा हृदयसे लगाकर और मस्तक सूँघकर यह आशीर्वाद फिर कहलाया है कि “तुम शान्तचित्त हो कुशलपूर्वक मार्गपर बढ़ते जाओ”
Translation
విదురుడు వారి శిరస్సును ముద్దాడి, ఆలింగనం చేసి, మళ్లీ మళ్లీ ఇలా పలికెను—“మీరు నిశ్చింతగా, అవ్యగ్రంగా, క్షేమంగా మార్గంలో ముందుకు సాగండి.”
Word by Word
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
मूर्ध्निon the head
मूर्ध्नि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Locative, Singular
उपाप्रायapproached / went near
उपाप्राय:
TypeVerb
Rootउप-आ-√प्रा
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
TypeVerb
Rootपरि-√स्वज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active
वचःwords / speech
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
मुहुःagain and again
मुहुः:
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
अरिएटंunclear (corrupt/uncertain reading)
अरिएटं:
Karma
TypeNoun
Rootअरिएट
FormUnknown, Accusative, Singular
गच्छतgo (you all)!
गच्छत:
TypeVerb
Root√गम्
FormImperative, 2nd, Plural, Parasmaipada
अव्यग्राःunagitated, calm
अव्यग्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यग्र
FormMasculine, Nominative, Plural
पन्थानम्the path
पन्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपन्थान्
FormMasculine, Accusative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
TypeVerb
Root√ब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes