Shloka 24
Ādi-parva Adhyāya 141: Bhīma–Hiḍimba Confrontation and Protective Discourse
Devanagari script
राज्यप्राप्तिं च सम्प्राप्तं ज्येष्ठं पाण्डुसुतं तदा । कथयन्ति सम सम्भूय चत्वरेषु सभासु च,वे जहाँ कहीं चौराहोंपर और सभाओंमें इकट्ठे होते वहीं पाण्डुके ज्येष्ठ पुत्र युधिष्ठिरको राज्यप्राप्तिके योग्य बताते थे
Translation
వారు చౌరస్తాలలోను సభలలోను సమంగా కూడి, పాండువు జ్యేష్ఠపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడే రాజ్యప్రాప్తికి యోగ్యుడని చెప్పుకొనసాగారు।
Word by Word
राज्यप्राप्तिम्attainment of kingship
राज्यप्राप्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्यप्राप्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सम्प्राप्तम्having obtained / attained
सम्प्राप्तम्:
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप्
FormMasculine, Accusative, Singular, Past passive participle (क्त)
ज्येष्ठम्eldest
ज्येष्ठम्:
TypeAdjective
Rootज्येष्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
पाण्डुसुतम्son of Pāṇḍu
पाण्डुसुतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डुसुत
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
कथयन्तिthey say / they declare
कथयन्ति:
TypeVerb
Rootकथ्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
समम्together / jointly
समम्:
TypeIndeclinable
Rootसम
सम्भूयhaving assembled
सम्भूय:
TypeVerb
Rootसम्-भू
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), Active (usage)
चत्वरेषुin the squares / at crossroads
चत्वरेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootचत्वर
FormNeuter, Locative, Plural
सभासुin assemblies
सभासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा
FormFeminine, Locative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes