Shloka 76
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
मन्त्रसंवरणे यत्न: सदा कार्योडनसूयता । आकारमभिरक्षेत चारेणाप्यनुपालित:,राजाको चाहिये कि वह दूसरोंके दोष प्रकाशित न करके अपनी गुप्त मन्त्रणाको सदा छिपाये रखनेकी चेष्टा करे। दूसरोंके गुप्तचरोंसे तो अपने आकारतकको (क्रोध और हर्ष आदिको सूचित करनेवाली चेष्टातकको) गुप्त रखे; परंतु अपने गुप्तचरसे भी सदा अपनी गुप्त मन्त्रणाकी रक्षा करे
mantrasaṃvaraṇe yatnaḥ sadā kāryo 'n asūyatā | ākāram abhirakṣet cāreṇāpy anupālitaḥ ||
రాజు ద్వేషం, అసూయ లేకుండా ఎల్లప్పుడూ తన గోప్యమైన మంత్రణను దాచేందుకు ప్రయత్నించాలి. కోపం, ఆనందం తెలియజేసే బాహ్య హావభావాలనూ కాపాడాలి, గూఢచారులు వాటిని చదవలేకుండా; అంతేకాదు తన గోప్యనీతిని తన స్వంత గూఢచారుల నుంచికూడా నిరంతరం రక్షించాలి।
कणिक उवाच
Educational Q&A
A ruler must practice disciplined secrecy: protect confidential counsel, restrain outward emotional signals that can be read by observers, and maintain safeguards so that even one’s own intelligence network cannot fully penetrate the king’s inner deliberations.
In Kaṇika’s discourse on kingship and political strategy, he instructs the king on how to preserve the confidentiality of policy-making—warning that spies and even one’s own agents may exploit visible cues or leaked counsel.