Shloka 38
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
व्याप्र उवाच ब्रवीति यदि स होवं काले हास्मिन् प्रबोधित: । स्वबाहुबलमाश्रित्य हनिष्ये5हं वनेचरान्,तमागतमभिप्रेत्य शृगालो<प्यब्रवीद् वच: । बाघने कहा--यदि वह ऐसी बात कहता है, तब तो उसने इस समय मेरी आँखें खोल दीं--मुझे सचेत कर दिया। आजसे मैं अपने ही बाहुबलके भरोसे वन-जन्तुओंका वध किया करूँगा और उन्हींका मांस खाऊँगा। यों कहकर बाघ वनमें चला गया। इसी समय चूहा भी (नहा-धोकर) वहाँ आ पहुँचा। उसे आया देख गीदड़ने कहा
vyāghra uvāca | bravīti yadi sa hovam kāle hāsmin prabodhitaḥ | svabāhubalam āśritya haniṣye'haṃ vanecarān | tam āgatam abhipretya śṛgālo'py abravīd vacaḥ |
పులి అన్నది—అతడు నిజంగా అలా అంటున్నాడంటే, ఈ క్షణంలోనే అతడు నా కళ్లను తెరిచాడు—నన్ను జాగృతం చేశాడు. ఈ రోజు నుంచీ నేను నా భుజబలాన్నే ఆశ్రయించి వనచరులను సంహరించి వారి మాంసమే తింటాను. అలా చెప్పి పులి అడవిలోకి వెళ్లిపోయింది. అదే సమయంలో ఎలుక కూడా అక్కడికి వచ్చింది; అది రావడం చూసి నక్క కూడా మాట పలికింది.
व्याप्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical pivot: the tiger interprets a prior statement as an awakening and resolves to rely on his own strength rather than on dependence or deception. It underscores how counsel (or perceived truth) can redirect one’s conduct toward self-reliant action, though the chosen action—killing forest creatures—also raises questions about power, necessity, and moral restraint.
The tiger declares that he has been ‘awakened’ and will henceforth hunt forest animals by his own might. He then departs into the forest. Immediately afterward, a mouse arrives, and the jackal, noticing it, begins to speak—setting up the next exchange in the animal-story sequence.