Shloka 68
Vāraṇāvata-prasaṃsā and the Pāṇḍavas’ Departure (वरणावत-प्रशंसा तथा पाण्डव-प्रयाणम्)
कालो वैनं विहरति क्रोधो वैनं हरत्युत । मैवं जीर्णमुपास्स्व त्वं सत्यं भवत्वपाकृधि,“समय एक मित्रको दूसरेसे विलग कर देता है अथवा क्रोध मनुष्यको मित्रतासे हटा देता है। इस प्रकार क्षीण होनेवाली मैत्रीकी उपासना (भरोसा) न करो। हम दोनों एक- दूसरेके मित्र थे, इस भावको हृदयसे निकाल दो”
kālo vainam viharati krodho vainam haraty uta | maivaṁ jīrṇam upāssva tvaṁ satyaṁ bhavatv apākṛdhi ||
కాలం ఈ బంధాన్ని విడదీస్తుంది; కోపం కూడా దానిని కొట్టుకుపోతుంది. కాబట్టి జీర్ణమవుతున్న మైత్రీని ఆశ్రయించకు—దానిపై నమ్మకం పెట్టకు. “మనం ఇద్దరం స్నేహితులం” అనే భావాన్ని హృదయం నుంచి తొలగించు; అదే సత్యమై ఉండనీ—దానిని పక్కన పెట్టు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Friendship is fragile when eroded by time and anger; one should not blindly rely on a bond that has already weakened, and should consciously let go of sentimental claims of past friendship when circumstances have decisively changed.
In Vaiśampāyana’s narration, a speaker advises another person to abandon reliance on a deteriorated friendship, emphasizing that time and anger naturally dissolve such bonds and urging a clear, unsentimental break from the former relationship.