Shloka 5
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
धनुर्वेदपरत्वाच्च तपसा विपुलेन च । भृशं संतापयामास देवराजं स गौतम:,वे धनुर्वेदमें पारंगत तो थे ही, उनकी तपस्या भी बड़ी भारी थी; इससे गौतमने देवराज इन्द्रको अत्यन्त चिन्तामें डाल दिया था
dhanurvedaparatvācca tapasā vipulena ca | bhṛśaṃ saṃtāpayāmāsa devarājaṃ sa gautamaḥ ||
ధనుర్వేదంలో అపార నైపుణ్యమూ, విస్తారమైన తపోబలమూ కలిగిన గౌతముడు దేవరాజ ఇంద్రుని మనస్సును తీవ్రంగా కలవరపెట్టాడు; అతనిలో గాఢమైన ఆందోళనను రేపాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how extraordinary human discipline—both martial mastery (dhanurveda) and ascetic power (tapas)—can unsettle even divine authority, implying an ethical tension: power gained through self-control demands responsibility, and rulers (even Indra) may react from fear when confronted by superior merit.
Vaiśampāyana narrates that the sage Gautama, being foremost in archery-lore and endowed with immense austerity, caused Indra, the king of the gods, to become deeply disturbed and anxious—suggesting Indra perceives Gautama’s growing power as a potential threat.