Shloka 63
Droṇa’s Ācārya-Dakṣiṇā: Capture of Drupada and Division of Pāñcāla (द्रोण-आचार्यदक्षिणा)
ततो वासुकिरभ्येत्य नागैरनुगतस्तदा,तब वासुकिने उन नागोंके साथ आकर भयंकर पराक्रमी महाबाहु भीमसेनको देखा। उसी समय नागराज आर्यकने भी उन्हें देखा, जो पृथाके पिता शूरसेनके नाना थे। उन्होंने अपने दौहित्रके दौहित्रको कसकर छातीसे लगा लिया। महायशस्वी नागराज वासुकि भी भीमसेनपर बहुत प्रसन्न हुए और बोले--“इनका कौन-सा प्रिय कार्य किया जाय? इन्हें धन, सोना और रत्नोंकी राशि भेंट की जाय”
tato vāsukir abhyetya nāgair anugatas tadā
అప్పుడు వాసుకి అనేక నాగులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చి, భయంకర పరాక్రమశాలి మహాబాహు భీమసేనుని చూచెను. అదే క్షణంలో నాగరాజు ఆర్యకుడును అతనిని చూచెను—ఆర్యకుడు పృథా తండ్రి శూరసేనునకు మాతామహుడు. అతడు తన దౌహిత్రుని దౌహిత్రుని బిగిగా వక్షస్థలమునకు హత్తుకొని ఆనందించెను. మహాయశస్సుగల నాగరాజు వాసుకియు భీమసేనుని పట్ల అత్యంత ప్రసన్నుడై పలికెను—“ఇతనికి ఏ ప్రియసేవ చేయవలెను? ధనరాశులు, స్వర్ణము, రత్ననిధులు ఇతనికి సమర్పించవలెనా?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights dharmic kinship and gratitude: elders recognize and protect their descendants, and honor is expressed through affectionate welcome and appropriate gifts. Power is framed within relationship and responsibility, not mere dominance.
Vāsuki arrives with the Nāgas and sees Bhīma. Āryaka, an ancestral Nāga-king connected to Bhīma through Pṛthā’s lineage, recognizes him, embraces him warmly, and Vāsuki proposes honoring Bhīma by doing a pleasing service and offering wealth, gold, and jewels.