Shloka 1
Āstravidyā-Pradarśana: The Kuru Princes’ Public Demonstration of Arms (आस्त्रविद्या-प्रदर्शनम्)
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १०३ श्लोक मिलाकर कुल ८८६ “लोक हैं) नशा (0) आल अस+- - यहाँ आदित्योंके तेरह नाम हैं। जान पड़ता है, बारह महीनोंके बारह आदित्य और अधिमास या मलमासके प्रकाशक तेरहवें विष्णु हैं। इसीलिये उसे पुरुषोत्तममास कहते हैं। अधिमासकी पृथक् गणना न होनेसे बारह मासोंके प्रकाशक आदित्य बारह ही कहे गये हैं। त्रयोविशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: नकुल और सहदेवकी उत्पत्ति तथा पाण्डु-पुत्रोंके नामकरण-संस्कार वैशम्पायन उवाच कुन्तीपुत्रेषु जातेषु धृतराष्ट्रात्मजेषु च । मद्रराजसुता पाण्डुं रहो वचनमबत्रवीत्,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! जब कुन्तीके तीन पुत्र उत्पन्न हो गये और धृतराष्ट्रके भी सौ पुत्र हो गये, तब माद्रीने पाण्डुसे एकान्तमें कहा--
Vaiśampāyana uvāca |
Kuntīputreṣu jāteṣu dhṛtarāṣṭrātmajeṣu ca |
Madrarājasutā pāṇḍuṃ raho vacanam abravīt ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ జనమేజయా! కుంతీకి ముగ్గురు కుమారులు జన్మించిన తరువాత, ధృతరాష్ట్రునికీ వందమంది కుమారులు జన్మించినప్పుడు, మద్రరాజుని కుమార్తె మాద్రీ పాండువుతో ఏకాంతముగా మాటలాడెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds royal dharma around succession and family order: once heirs exist in both branches, private counsel becomes crucial for maintaining balance, fairness, and stability within the household and the kingdom.
After Kuntī has borne three sons and Dhṛtarāṣṭra has produced a hundred sons, Mādrī (Pāṇḍu’s other queen) approaches Pāṇḍu in private to speak—preparing the narrative for the next events concerning Mādrī’s role and the continuation of Pāṇḍu’s line.