Shloka 11
Droṇotpattiḥ and Dhanurveda-Prāpti
Origin of Droṇa and Acquisition of Martial Science
सर्वभूतान् प्रति यथा तपन: शिशिरात्यये । स विजित्य गृहीत्वा च नृपतीन् राजसत्तम:,'राजा व्युषिताश्व॒ समस्त भूतोंके प्रीतिपात्र थे। राजाओंमें श्रेष्ठ प्रतापी व्युषिताश्वने अश्वमेध नामक महान् यजञ्ञमें पूर्व, उत्तर, पश्चिम और दक्षिण--चारों दिशाओंके राजाओंको जीतकर अपने वशमें कर लिया--ठीक जिस प्रकार शिशिरकालके अन्तमें भगवान् सूर्य- देव सभी प्राणियोंपर विजय कर लेते हैं--सबको तपाने लगते हैं
sarvabhūtān prati yathā tapanaḥ śiśirātyaye | sa vijitya gṛhītvā ca nṛpatīn rājasattamaḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—శిశిరాంతంలో సూర్యుడు తన తాపంతో సమస్త ప్రాణులపై ఆధిక్యం పొందినట్లు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ ప్రతాపవంతుడు ఇతర నృపతులను జయించి తన వశం చేసుకొనెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse legitimizes sovereign consolidation by comparing it to the Sun’s inevitable heat after winter: effective kingship is portrayed as a force that establishes order over rivals, ideally in a manner aligned with dharma rather than personal cruelty.
Vaiśampāyana describes a foremost king who conquers other rulers and brings them under his authority; the action is emphasized through a simile—like the Sun at winter’s end spreading heat over all beings.