Shloka 30
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
यदि चावां महाप्राज्ञ त्यक्ष्यसि त्वं विशाम्पते । अद्यैवावां प्रहास्यावो जीवितं नात्र संशय:,“महाप्राज्ञ नरेश्वर! यदि आप हम दोनोंको त्याग देंगे तो आज ही हम अपने प्राणोंका परित्याग कर देंगी, इसमें संशय नहीं है”
yadi cāvāṃ mahāprājña tyakṣyasi tvaṃ viśāṃpate | adyaivāvāṃ prahāsyāvo jīvitaṃ nātra saṃśayaḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—మహాప్రాజ్ఞ ప్రజాధిపతీ! నీవు మమ్మల్ని ఇద్దరినీ త్యజిస్తే, ఈ రోజే మేము ప్రాణత్యాగం చేస్తాము—ఇందులో సందేహం లేదు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic expectation that a ruler must not abandon those who depend on him; it also shows how appeals to duty can become coercive when framed as a threat of self-destruction.
Two individuals (speaking in the dual) address a king as ‘lord of the people’ and declare that if he forsakes them, they will renounce life that very day, asserting absolute certainty to intensify their plea.