Shloka 5
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
अनुसार्यमाणा बहुभी रक्षिभिर्भरतर्षभ । ते तस्यावसथे लोप्नं दस्यथव: कुरुसत्तम,जनमेजय! उन चोरोंका बहुत-से सैनिक पीछा कर रहे थे। कुरुश्रेष्ठी! वे दस्यु वह चोरीका माल महर्षिके आश्रममें रखकर भयके मारे प्रजा-रक्षक सेनाके आनेके पहले वहीं कहीं छिप गये। उनके छिप जानेपर रक्षकोंकी सेना शीघ्रतापूर्वक वहाँ आ पहुँची। राजन! चोरोंका पीछा करनेवाले लोगोंने इस प्रकार तपस्यामें लगे हुए उन महर्षिको जब वहाँ देखा, तो पूछा कि “द्विजश्रेष्ठ। बताइये, चोर किस रास्तेसे भगे हैं? जिससे वही मार्ग पकड़कर हम तीव्र गतिसे उनका पीछा करें”
Vaiśampāyana uvāca: anusāryamāṇā bahubhir rakṣibhir bharatarṣabha, te tasyāvasathe lopnaṃ dasyavaḥ kurusattama janamejaya; bhayāt prajā-rakṣa-senāyā āgamanāt pūrvam eva tatraiva kvacid apakrāntāḥ. teṣāṃ nilīnānāṃ rakṣiṇāṃ senā śīghram upāgamat. rājann, corān anusarantāḥ te janāḥ tapasyāyāṃ ratān taṃ maharṣiṃ dṛṣṭvā papracchuḥ—“dvijaśreṣṭha, brūhi, kena mārgeṇa corāḥ palāyitāḥ, yena vayaṃ tam eva mārgaṃ gṛhītvā tvarayā teṣāṃ paścād gacchema.”
ఓ భరతవృషభా! అనేక మంది రక్షకులు ఆ దొంగలను వెంబడిస్తున్నారు. ఓ కురుసత్తమ జనమేజయా! ఆ దస్యులు భయంతో దొంగిలించిన సరుకును ఆ మహర్షి ఆశ్రమంలో ఉంచి, రాజరక్షక బలం రాకముందే సమీపంలోనే ఎక్కడో దాక్కొన్నారు. వారు దాక్కొన్న వెంటనే రక్షకుల దళం త్వరగా అక్కడికి చేరింది. తపస్సులో లీనమైన ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుణ్ణి చూసి వారు అడిగారు—“ఓ బ్రాహ్మణా, దస్యులు ఏ దారిన వెళ్లారు? మేము అదే మార్గం పట్టి వేగంగా వెంబడిస్తాము.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse sets up a classic dharma-conflict: society’s protectors seek justice, while a sage devoted to austerity is drawn into a morally charged question about truth-telling that may enable harm. It highlights how even a renunciant can be confronted by competing duties—truth, non-injury, and social order.
Robbers, chased by guards, stash stolen goods at a sage’s hermitage and hide nearby. The pursuing guards arrive and, seeing the sage, ask him which route the thieves took so they can continue the chase quickly.