Shloka 6
आदि पर्व, अध्याय 104 — कर्णोत्पत्ति, दानधर्म, वैकर्तन-नामकरण
Karna’s Birth, Gift-Ethic, and the Name Vaikartana
Devanagari script
व्यवस्थानं च ते धर्मे कुलाचारं च लक्षये । प्रतिपत्तिं च कृच्छेषु शुक्रा्धिरसयोरिव,“मैं तुम्हारी धर्मनिष्ठा और कुलोचित सदाचारको भी देखती हूँ। संकटके समय शुक्राचार्य और बृहस्पतिकी भाँति तुम्हारी बुद्धि उपयुक्त कर्तव्यका निर्णय करनेमें समर्थ है
Translation
నీ ధర్మస్థితిని, కులాచారాన్ని నేను గమనిస్తున్నాను. అలాగే కష్టకాలంలో నీ బుద్ధి, శుక్రాచార్యుడు మరియు బృహస్పతి వలె, యథోచిత కర్తవ్యాన్ని నిర్ణయించగల సమర్థత కలది.
Word by Word
व्यवस्थानम्steadfastness, firm standing
व्यवस्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यवस्थान (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्)
Form—, Genitive, Singular
धर्मेin dharma, in righteousness
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
कुलाचारम्family-tradition conduct
कुलाचारम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुलाचार (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लक्षयेI observe, I notice
लक्षये:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent (Lat), 1st, Singular, Parasmaipada
प्रतिपत्तिम्right understanding, proper course
प्रतिपत्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिपत्ति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कृच्छेषुin difficulties, in crises
कृच्छेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Plural
शुक्रŚukra (Śukrācārya)
शुक्र:
Karta
TypeNoun (Proper)
Rootशुक्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
बृहस्पतिBṛhaspati
बृहस्पति:
Karta
TypeNoun (Proper)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
रसयोःof the two essences/juices
रसयोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Dual
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes