Shloka 86
Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna
The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura
वैशम्पायनजी कहते हैं-जनमेजय! निषादके ऐसा कहनेपर गंगानन्दन देवद्रतने पिताके मनोरथको पूर्ण करनेके लिये सब राजाओंके सुनते-सुनते यह उचित उत्तर दिया -- ८५ ॥। इदं मे व्रतमादत्स्व सत्यं सत्यवतां वर । नैव जातो न वाजात ईदृशं वक्तुमुत्सहेत्,'सत्यवानोंमें श्रेष्ठ निघादराज! मेरी यह सच्ची प्रतिज्ञा सुनो और ग्रहण करो। ऐसी बात कह सकनेवाला कोई मनुष्य न अबतक पैदा हुआ है और न आगे पैदा होगा
vaiśampāyana uvāca—janamejaya! niṣādasyaivaṃ vacane gaṅgānandano devavrataḥ pituḥ manorathaṃ paripūrayituṃ sarvarājñāṃ śṛṇvatāṃ śṛṇvatām idaṃ yuktam uttaram uvāca— “idaṃ me vratam ādatsva satyaṃ satyavatāṃ vara; naiva jāto na vā jāta īdṛśaṃ vaktum utsahet.”
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ జనమేజయా! నిషాదుడు ఇలా అనగా, గంగానందనుడు దేవవ్రతుడు తండ్రి మనోరథం నెరవేర్చుటకై, సమస్త రాజులు వినుచుండగా, యథోచితంగా ఇలా ఉత్తరం ఇచ్చెను—“సత్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడా! నా ఈ సత్యవ్రతాన్ని స్వీకరించు. ఇలాంటి మాట పలకగల ధైర్యమున్న మనిషి గతంలో పుట్టలేదు; భవిష్యత్తులోనూ పుట్టడు.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage elevates satya (truthfulness) and steadfastness in vows: Devavrata frames his pledge as an ethical act made publicly, binding himself to fulfill his father’s desire even at great personal cost, presenting integrity as a supreme royal virtue.
After the Niṣāda speaks, Devavrata (son of Gaṅgā) responds before an assembly of kings, declaring a remarkable vow and asking the Niṣāda—praised as ‘best among the truthful’—to accept it, emphasizing the unprecedented nature of such a pledge.